ورود به سایت
1397/05/22






عوارض چشمی بیماری دیابت

شاید شنیده باشید که دیابت میتواند باعث عوارض چشمی و حتی نابینایی شود. افراد مبتلا به دیابت بیشتر از افراد دیگر در معرض خطر نابینایی قرار دارند. اما بیشتر افراد مبتلا به دیابت، چیزی به غیر از مشکلات جزیی چشمی ندارند.

با معاینات منظم چشم پزشکی میتوانید مشکلات جزئی چشم را کنترل کنید و اگر مشکل جدی تری دارید، درمان های مختلفی وجود دارند که اگر به موقع شروع شوند موثر خواهند بود.

 ساختمان چشم:

برای اینکه بدانید در اختلالات چشمی چه اتفاقی میافتد بهتر است کمی در مورد ساختمان چشم بدانید:

چشم یک ساختمان کروی پوشیده از یک لایه ضخیم است. پوشش جلوی چشم شفاف و محدب است. این ناحیه محدب قرنیه نام دارد. قرنیه در حین اینکه از چشم محافظت میکند محل تمرکز نور نیز میباشد. بعد از اینکه نور از قرنیه عبور کرد از فضایی بنام اتاق قدامی عبور میکند که پر از مایعی محافظت کننده است. بعد از آن از سوراخی  بنام مردمک در وسط عنبیه عبور میکند و سپس به لنز میرسد که بیشترین فوکوس نور در آنجا اتفاق میافتد. در آخر نور از اتاق پر از مایع دیگری در مرکز چشم بنام زجاجیه عبور کرده و به ساختمانی بنام شبکیه در پشت چشم برخورد میکند.

شبکیه تصاویری که روی آن متمرکز شده است را ضبط کرده، تبدیل به سیگنال های الکتریکی میکند و به مغز میفرستد و مغز این تصاویر را رمزگشایی میکند.

در شبکیه بخشی وجود دارد که برای دیدن جزییات ریز اختصاص یافته است. این ناحیه کوچک که در تیزبینی موثر است ماکولا نام دارد. عروق خونی که در داخل و پشت شبکیه قرار دارند ماکولا را تغذیه میکنند.

 عوارض چشمی دیابت

گلوکوم:

گلوکوم وقتی اتفاق می افتد که فشار داخل چشم افزایش میابد. افزایش فشار باعث کاهش خون رسانی در رگهای خونی میشود که به شبکیه و اعصاب چشم میروند. بینایی به علت آسیب شبکیه و اعصاب چشم به تدریج از دست میرود.

افراد مبتلا به دیابت 40% بیشتر از سایر افراد در معرض خطر گلوکوم یا افزایش فشار داخل چشم قرار دارند. هر چقدر مدت ابتلا فرد به دیابت طولانی تر باشد گلوکوم شایع تر است و ریسک آن با افزایش سن نیز زیاد می شود.

درمان های مختلفی برای گلوکوم وجود دارد. برخی درمان ها باعث کاهش فشار داخل چشم میشوند و برخی شامل روش های جراحی هستند.

 کاتاراکت:

در کاتاراکت (آب مروارید) به علت کدر شدن عدسی چشم عبور نور مختل میشود.

بسیاری از افرادی که مبتلا به دیابت نیستند نیز ممکن است به کاتاراکت دچار شوند. اما افراد مبتلا به دیابت 60%بیشتر در معرض خطر ابتلا به کاتاراکت قرار دارند. همچنین افراد مبتلا به دیابت در سن پایین تر دچار این عارضه میشوند و پیشرفت این بیماری در آن ها سریعتر است.

اگر شما مبتلا به کاتاراکت خفیف هستید بهتر است اغلب از عینک آفتابی و لنزهای ضد تشعشع در عینک خود استفاده کنید.

اگر کاتاراکت در بینایی شما تداخل جدی ایجاد کرده است پزشک ممکن است عدسی چشم شما را بردارد. بعضی اوقات بیمار یک عدسی جدید پیوندی دریافت میکند. در بعضی از بیماران مبتلا به دیابت ممکن است بعد از برداشتن عدسی رتینوپاتی بدتر شود و گلوکوم شروع به پیشرفت کند.

 رتینوپاتی (عوارض چشمی دیابت):

رتینوپاتی دیابتی یک اصطلاح کلی برای تمام اختلالاتی است که در شبکیه چشم در اثر دیابت ایجاد میشود. دو نوع اصلی از رتینوپاتی وجود دارد: تکثیری و غیر تکثیری

 رتینوپاتی غیر تکثیری:

در این نوع رتینوپاتی که شایعترین فرم رتینوپاتی میباشد، مویرگ های پشت کره چشم تشکیل کیسه های کوچک میدهند. این نوع رتینوپاتی میتواند در سه مرحله خفیف، متوسط و شدید اتفاق بیافتد و انسداد رگهای خونی بیشتر و بیشتر شود.

 ادم ماکولا:

اگر چه در این مرحله رتینوپاتی باعث از بین رفتن بینایی نمیشود  ولی دیواره مویرگ ها ممکن است توانایی خود را برای کنترل عبور مواد بین خون و شبکیه چشم از دست بدهند. در نتیجه مایع به داخل بخشی از چشم بنام ماکولا که نور را متمرکز میکند نشت میکند. وقتی ماکولا با نفوذ مایع متورم میشود ادم ماکولا بوجود می آید، دید تار میشود و امکان از دست رفتن کامل بینایی وجود دارد.

توجه: رتینوپاتی غیرتکثیری معمولا نیاز به درمان ندارد ولی ادم ماکولا باید درمان شود . خوشبختانه درمان در متوقف کردن اختلالات بینایی و بعضی از مواقع در برگشت بینایی از دست رفته موثر است.

 رتینوپاتی تکثیری:

در بعضی از افراد مبتلا به دیابت، رتینوپاتی بعد از چند سال به سمت مشکلات جدی تر پیشرفت می کند که رتینو پاتی تکثیری نام دارد. در این نوع رتینوپاتی رگهای خونی به شدت آسیب دیده و مسدود شده اند. در پاسخ به این آسیب رگهای خونی جدید در شبکیه شروع به رشد میکنند. این رگهای جدید ضعیف هستند و باعث نشت خون و از بین رفتن بینایی میشوند این شرایط خونریزی ویتره نامیده میشود. در نهایت در رتینوپاتی تکثیری احتمال عارضه خطرناکی به نام کنده شدن شبکیه وجود دارد.

 مشکلات چشمی چگونه درمان می شوند؟

مطالعات زیادی در درمان مشکلات چشمی ناشی از دیابت انجام شده است. در بیشتر بیماران درمان های جراحی مثل ویترکتومی و فتوکوآگولاسیون از نابینایی جلوگیری می کنند. بهترین نتایج درمانی زمانی حاصل میشود که محدوده بینایی هنوز نرمال است.

آیا من در معرض خطر مشکلات چشمی ناشی از دیابت هستم؟

چندین فاکتور بر احتمال ابتلای شما به مشکلات چشمی ناشی از دیابت موثر است:

وضعیت کنترل قند خون
میزان فشار خون
مدت ابتلا به دیابت
ژنتیک

هر چقدر مدت ابتلای شما به دیابت طولانی تر باشد احتمال اینکه شما رتینوپاتی داشته باشید بیشتر است. تقریبا همه افراد مبتلا به دیابت نوع1 بالاخره رتینوپاتی غیرتکثیری را خواهند داشت و بیشتر افراد مبتلا به دیابت نوع 2 نیز به آن مبتلا خواهند شد. اما رتینوپاتی تکثیری که منجر به آسیب بینایی میشود کمتر شایع است.

افرادی که قند خون خود را در محدوده نرمال حفظ می کنند به احتمال کمتری شواهدی از رتینوپاتی دارند و در صورت ابتلا به فرم خفیف تر آن مبتلا می شوند.

توجه: شبکیه چشم شما قبل از اینکه متوجه تغییری در بینایی خود شوید ممکن است به طرز شدیدی آسیب ببیند. بیشتر افراد مبتلا به رتینوپاتی غیرتکثیری هیچ علامتی ندارند. حتی در رتینوپاتی تکثیری که فرم خطرناک تری است بعضی اوقات بیماران هیچ علامتی ندارند تا زمانی که متاسفانه برای درمان بسیار دیر شده است. به همین دلیل شما باید بطور منظم معاینات چشم پزشکی را زیر نظر پزشک متخصص انجام دهید.

توجه: تمام افراد مبتلا به دیابت نوع 2 به محض تشخیص بیماری باید اولین معاینات چشم پزشکی را زیر نظر پزشک متخصص انجام دهند. با توجه به نتایج معاینات اولیه، ترتیب معاینات و اقدامات درمانی بعدی توسط پزشک مشخص خواهد شد.

 افراد مبتلا به دیابت نوع1 باید در عرض 5 سال بعد از شروع بیماری اولین معاینات چشم پزشکی را انجام دهند.