تمامی مطالب علمی این سایت، به تایید تیم علمی پزشکی داروسازی دکتر عبیدی رسیده است.

فیبرومیالژیا از آن دست بیماری‌هایی است که کمتر درباره آن اطلاع‌رسانی شده و بسیاری از مردم حتی تا‌ به‌ حال اسم این بیماری دردناک نیز به گوششان نخورده است.

در این مطلب تلاشمان را کرده‌ایم تا با توضیحاتی مختصر و دقیق بیماری فیبرومیالژیا و علائم و درمانش را به شما معرفی کنیم.

قبل از تعریف بیماری فیبرومیالژیا نیاز است که بدانیم «سندرم» چیست؟

به مجموعه‌ای از نشانه‌ها و عوارض که با یکدیگر مرتبط هستند سندرم گفته می­‌شود.

فیبرومیالژیا سندرمی بلند‌مدت یا مزمن است که می­‌تواند با درد در نقاط مشخص، سختی مفاصل در زمان حرکت، احساس خستگی، اختلال‌ خواب، افسردگی و اضطراب همراه باشد.

این نشانه­‌ها و عوارض تنها در صورتی به سندرم فیبرومیالژیا نسبت داده می‌­شوند که با بیماری مشخص و شناخته شده در عضوی از بدن مرتبط نباشند.

فیبرومیالژیا به چه میزان شایع است؟

این سندرم در 3.4% زنان و  %0.5 مردان دیده می‌شود اما باید توجه داشت که به‌ علت دشواری تشخیص و درک این بیماری برای افراد مبتلا و پزشکان، آمار و اعداد مرتبط با میزان شیوع این بیماری، تخمینی هستند و نمی­توان اعداد دقیقی ارائه داد.

فیبرومیالژیا چگونه ایجاد می‌­شود؟

همان‌طور که در بالا اشاره کردیم علت بروز این سندرم به شکل کامل مشخص نیست اما به صورت کلی می‌توان سیستم عصبی مرکزی و غیرارادی، هورمون­‌ها، انتقال دهنده­‌های عصبی، دستگاه ایمنی، محرک‌­های خارجی، جنبه‌­های روانی و دیگر عوامل، را به عنوان عوامل بروز این سندرم نام برد که در ادامه با جزئیات بیشتری نقش این عوامل را بررسی خواهیم کرد.

  1. دستگاه عصبی مرکزی: میزان حساسیت این دستگاه، تعیین کننده‌‌ی میزان درک ما از درد و شدت آن است. برای این منظور، دستگاه عصبی مرکزی از راه‌ها و روش‌هایی استفاده می‌کند که نارسایی آنها می‌تواند منجر به فیبرومیالژیا شود.
  2. انتقال دهنده­‌های عصبی: مولکول‌هایی هستند که پیام­‌های شیمیایی را بین سلول­‌های عصبی منتقل می­‌کنند. نقش انتقال‌دهنده­‌های عصبی بسیار پیچیده است. تغییرات در میزان انتقال‌دهنده‌های عصبی می­‌تواند به آشکار شدن نشانه‌­های این سندرم کمک کند.
  3. هورمون­‌ها: مولکول­‌های انتقال‌دهنده‌­ای هستند که در جریان خون رها می‌­شوند تا پیام‌­ها و دستورات متنوعی را بین بخش‌­های مختلف بدن ما انتقال دهند. احتمال مشاهده اختلالات هورمونی در بیماران مبتلا به سندرم فیبرومیالژیا زیاد است. به عنوان مثال، مشاهده شده که چرخه روزانه هورمون رشد در افراد مبتلا به این سندرم می­‌تواند نامنظم باشد.
  4. اختلالات خواب: به کاهش کیفیت خواب گفته می­‌شود که شامل کاهش زمان خواب، عمق خواب و بیدار شدن­‌های متوالی می­‌باشد. افراد مبتلا به فیبرومیالژیا معمولاً از مشکلات خواب شکایت دارند.
  5. عوامل وراثتی (ژنتیک): این عوامل نقش پیچیده ای در بروز سندرم فیبرومیالژیا دارند.
  1. جنبه­‌های روانی: مطالعات نشان می­‌دهند که مشکلات روانی به بروز فیبرومیالژیا دامن می‌زند. اختلالات روانی در میان افرادی که درگیر فیبرومیالژیا هستند در مقایسه با بیمارانی که از دیگر بیماری­‌های روماتولوژیک شکایت دارند، بیشتر است.

فیبرومیالژیا چگونه تشخیص داده می­‌شود؟

در بیشتر موارد تشخیص فیبرومیالژیا با استفاده از فهرست استاندارد علامت‌ها، کاری سخت به‌شمار می‌آید.

از‌این‌رو اکثر متخصصان با رد موارد دیگر به تشخیص این سندرم می‌رسند.

تشخیص فیبرومیالژیا دشوار است و این سندرم در بسیاری از موارد تشخیص داده نمی­‌شود.

با این وجود، سه نشانه توسط اکثر مبتلایان به این سندرم گزارش می­‌شود: درد، احساس خستگی و اختلال خواب.

درد ناشی از فیبرومیالژیا با درد ناشی از بیماری­‌های دیگر تفاوت دارد.

درد ناشی از فیبرومیالژیا، پراکنده، چندنقطه‌ای، عمیق، سوزان یا گزگز‌کننده است.

بیمار احساس می­‌کند این درد کم و زیاد می­‌شود یا از محلی به محل دیگر منتقل می‌شود.

یکی از نشانه­‌های قابل تشخیص وجود نقاط حساس در فیبرومیالژیا است.

اما نقطه حساس چیست و شامل کدام بخش از بدن بیمار می­‌شود؟

نقاط حساس به نقاطی از بافت نرم، مانند ماهیچه‌ها گفته می­‌شود که احتمال وقوع درد در آن‌ها بیشتر از سایر نواحی است.

این نقاط می­‌تواند شامل پشت سر، ناحیه پایین گردن، آرنج­‌ها، لگن، زانوان و پایین کمر باشد.

در حال حاضر 18 نقطه از بدن به‌عنوان نقاط حساس شناخته می­‌شود که ما حداقل باید در 11 نقطه از این 18 نقطه احساس درد کنیم.

در شکل زیر، نقاط حساس با نقاط سیاه رنگ مشخص شده است.

anatomy

چگونه می­توان فیبیرومیالژیا را درمان کرد؟

مهم­ترین هدف در درمان فیبرومیالژیا کاهش درد و از سوی دیگر بهبود خواب و عملکرد بیمار است. پیشنهاد­های درمانی موثری برای فیبرومیالژیا توسط سازمان­های مختلف با الویت­های متفاوت ارائه شده است، اما درمان این بیماری عموماً شامل موارد زیر است:

  • روش­های درمانی غیر دارویی شامل ورزش­های هوازی
  • روش­های درمانی دارویی
  • روش­های درمانی مرکب از موارد بالا

از آن جا که نمی توانیم تغییر واقعی درد بیمار را اندازه گیری کنیم، میزان تاثیر واقعی داروها در کاهش درد ناشی از فیبرومیالژیا، تخمینی است و اثر بخشی روش­های درمانی با کاهش احساس درد بیماران و بهبود عملکرد آنها در فعالیت­های روزانه سنجیده می­شود.

برخی منابع روش­هایی نظیر سوزن درمانی را نیز موثر دانسته‌­اند.

فیبرومیالژیا از آن دست بیماری‌هایی است که کمتر درباره آن اطلاع‌رسانی شده و بسیاری از مردم حتی تا‌ به‌ حال اسم این بیماری دردناک نیز به گوششان نخورده است.

در این مطلب تلاشمان را کرده‌ایم تا با توضیحاتی مختصر و دقیق بیماری فیبرومیالژیا و علائم و درمانش را به شما معرفی کنیم.

قبل از تعریف بیماری فیبرومیالژیا نیاز است که بدانیم «سندرم» چیست؟

به مجموعه‌ای از نشانه‌ها و عوارض که با یکدیگر مرتبط هستند سندرم گفته می­‌شود.

فیبرومیالژیا سندرمی بلند‌مدت یا مزمن است که می­‌تواند با درد در نقاط مشخص، سختی مفاصل در زمان حرکت، احساس خستگی، اختلال‌ خواب، افسردگی و اضطراب همراه باشد.

این نشانه­‌ها و عوارض تنها در صورتی به سندرم فیبرومیالژیا نسبت داده می‌­شوند که با بیماری مشخص و شناخته شده در عضوی از بدن مرتبط نباشند.

فیبرومیالژیا به چه میزان شایع است؟

این سندرم در 3.4% زنان و  %0.5 مردان دیده می‌شود اما باید توجه داشت که به‌ علت دشواری تشخیص و درک این بیماری برای افراد مبتلا و پزشکان، آمار و اعداد مرتبط با میزان شیوع این بیماری، تخمینی هستند و نمی­توان اعداد دقیقی ارائه داد.

فیبرومیالژیا چگونه ایجاد می‌­شود؟

همان‌طور که در بالا اشاره کردیم علت بروز این سندرم به شکل کامل مشخص نیست اما به صورت کلی می‌توان سیستم عصبی مرکزی و غیرارادی، هورمون­‌ها، انتقال دهنده­‌های عصبی، دستگاه ایمنی، محرک‌­های خارجی، جنبه‌­های روانی و دیگر عوامل، را به عنوان عوامل بروز این سندرم نام برد که در ادامه با جزئیات بیشتری نقش این عوامل را بررسی خواهیم کرد.

  1. دستگاه عصبی مرکزی: میزان حساسیت این دستگاه، تعیین کننده‌‌ی میزان درک ما از درد و شدت آن است. برای این منظور، دستگاه عصبی مرکزی از راه‌ها و روش‌هایی استفاده می‌کند که نارسایی آنها می‌تواند منجر به فیبرومیالژیا شود.
  2. انتقال دهنده­‌های عصبی: مولکول‌هایی هستند که پیام­‌های شیمیایی را بین سلول­‌های عصبی منتقل می­‌کنند. نقش انتقال‌دهنده­‌های عصبی بسیار پیچیده است. تغییرات در میزان انتقال‌دهنده‌های عصبی می­‌تواند به آشکار شدن نشانه‌­های این سندرم کمک کند.
  3. هورمون­‌ها: مولکول­‌های انتقال‌دهنده‌­ای هستند که در جریان خون رها می‌­شوند تا پیام‌­ها و دستورات متنوعی را بین بخش‌­های مختلف بدن ما انتقال دهند. احتمال مشاهده اختلالات هورمونی در بیماران مبتلا به سندرم فیبرومیالژیا زیاد است. به عنوان مثال، مشاهده شده که چرخه روزانه هورمون رشد در افراد مبتلا به این سندرم می­‌تواند نامنظم باشد.
  4. اختلالات خواب: به کاهش کیفیت خواب گفته می­‌شود که شامل کاهش زمان خواب، عمق خواب و بیدار شدن­‌های متوالی می­‌باشد. افراد مبتلا به فیبرومیالژیا معمولاً از مشکلات خواب شکایت دارند.
  5. عوامل وراثتی (ژنتیک): این عوامل نقش پیچیده ای در بروز سندرم فیبرومیالژیا دارند.
  1. جنبه­‌های روانی: مطالعات نشان می­‌دهند که مشکلات روانی به بروز فیبرومیالژیا دامن می‌زند. اختلالات روانی در میان افرادی که درگیر فیبرومیالژیا هستند در مقایسه با بیمارانی که از دیگر بیماری­‌های روماتولوژیک شکایت دارند، بیشتر است.

فیبرومیالژیا چگونه تشخیص داده می­‌شود؟

در بیشتر موارد تشخیص فیبرومیالژیا با استفاده از فهرست استاندارد علامت‌ها، کاری سخت به‌شمار می‌آید.

از‌این‌رو اکثر متخصصان با رد موارد دیگر به تشخیص این سندرم می‌رسند.

تشخیص فیبرومیالژیا دشوار است و این سندرم در بسیاری از موارد تشخیص داده نمی­‌شود.

با این وجود، سه نشانه توسط اکثر مبتلایان به این سندرم گزارش می­‌شود: درد، احساس خستگی و اختلال خواب.

درد ناشی از فیبرومیالژیا با درد ناشی از بیماری­‌های دیگر تفاوت دارد.

درد ناشی از فیبرومیالژیا، پراکنده، چندنقطه‌ای، عمیق، سوزان یا گزگز‌کننده است.

بیمار احساس می­‌کند این درد کم و زیاد می­‌شود یا از محلی به محل دیگر منتقل می‌شود.

یکی از نشانه­‌های قابل تشخیص وجود نقاط حساس در فیبرومیالژیا است.

اما نقطه حساس چیست و شامل کدام بخش از بدن بیمار می­‌شود؟

نقاط حساس به نقاطی از بافت نرم، مانند ماهیچه‌ها گفته می­‌شود که احتمال وقوع درد در آن‌ها بیشتر از سایر نواحی است.

این نقاط می­‌تواند شامل پشت سر، ناحیه پایین گردن، آرنج­‌ها، لگن، زانوان و پایین کمر باشد.

در حال حاضر 18 نقطه از بدن به‌عنوان نقاط حساس شناخته می­‌شود که ما حداقل باید در 11 نقطه از این 18 نقطه احساس درد کنیم.

در شکل زیر، نقاط حساس با نقاط سیاه رنگ مشخص شده است.

anatomy

چگونه می­توان فیبیرومیالژیا را درمان کرد؟

مهم­ترین هدف در درمان فیبرومیالژیا کاهش درد و از سوی دیگر بهبود خواب و عملکرد بیمار است. پیشنهاد­های درمانی موثری برای فیبرومیالژیا توسط سازمان­های مختلف با الویت­های متفاوت ارائه شده است، اما درمان این بیماری عموماً شامل موارد زیر است:

  • روش­های درمانی غیر دارویی شامل ورزش­های هوازی
  • روش­های درمانی دارویی
  • روش­های درمانی مرکب از موارد بالا

از آن جا که نمی توانیم تغییر واقعی درد بیمار را اندازه گیری کنیم، میزان تاثیر واقعی داروها در کاهش درد ناشی از فیبرومیالژیا، تخمینی است و اثر بخشی روش­های درمانی با کاهش احساس درد بیماران و بهبود عملکرد آنها در فعالیت­های روزانه سنجیده می­شود.

برخی منابع روش­هایی نظیر سوزن درمانی را نیز موثر دانسته‌­اند.

۱۳۹۸/۰۸/۲۱

فیبرومیالژیا چیست و چه نشانه‌هایی دارد؟

فیبرومیالژیا بیماریی است که کمتر درباره‌ی آن اطلاع‌رسانی شده است. در این مطلب تلاشمان را کرده‌ایم تا با توضیحاتی دقیق بیماری فیبرومیالژیا و علائم و درمانش را به شما معرفی کنیم.