فشار خون بالا مهمترین عامل قابلپیشگیری مرگ زودرس در جهان به شمار میآید که بنا بر برآوردها، حدود ۱.۴ میلیارد نفر در سراسر دنیا را درگیر کرده است. در واقع، از هر سه نفر، یک نفر به فشار خون بالا مبتلاست.
با وجود در دسترس بودن درمانهای موثر و مقرونبهصرفه برای کنترل فشار خون بالا، بسیاری از افراد مبتلا به فشار خون بالا، از ابتلای خود به این بیماری آگاه نیستند و تنها حدود یک نفر از هر چهار فرد مبتلا، فشار خون خود را به میزان کافی کاهش داده و تحتکنترل دارد.
چرا تشخیص فشار خون بالا اهمیت دارد؟
فشار خون بالا «قاتل خاموش» نامیده میشود، چرا که علیرغم این که معمولاً بدون علامت است، خطر ابتلا به حمله قلبی، سکته مغزی، بیماریهای کلیوی و مرگ زودرس را بهطور چشمگیری افزایش میدهد. به همین دلیل با تشخیص زودهنگام فشار خون بالا، پایبندی به درمان و پایش منظم فشار خون خود، میتوانیم خطر عوارض جبرانناپذیر ناشی از این بیماری را کاهش بدهیم.
اعداد نرمال فشار خون چیست؟
فشار خون طبیعی بهمعنای قرار داشتن اعداد فشار خون در بازه اعداد کمتر از ۱۲۰ روی ۸۰ میلیمتر جیوه است. در صورت بالا بودن هرکدام از این دو عدد، لازم است برای اطمینان از این اعداد و همینطور بررسی دقیقتر شرایط خود، با پزشک مشورت کنیم.
گامهایی برای پیشگیری و کنترل فشار خون بالا
- اعداد فشارخون خود را بدانیم:
اندازهگیری منظم فشار خون، اولین و مهمترین گام در پیشگیری، تشخیص بهموقع و کنترل فشار خون بالاست. دستورالعملهای جهانی توصیه می کنند همه بزرگسالان بهصورت دورهای و حداقل یکبار در سال، فشار خون خود را با روشهای استاندارد اندازه گیری کنند. - فشار خون بالا قابلپیشگیری است:
تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم، پرهیز از مصرف دخانیات و عدم مصرف الکل، میتوانند به میزان چشمگیری خطر ابتلا به فشار خون بالا را کاهش بدهند.
- تشخیص زودهنگام فشار خون بالا، نجاتبخش است:
بسیاری از افراد مبتلا به فشار خون بالا، از بیماری خود اطلاع ندارند به همین دلیل غربالگری و اندازهگیری منظم فشار خون اهمیتی حیاتی دارد . - فشار خون بالا با درمان مناسب قابلکنترل است:
درمانهای موثر و مقرونبهصرفه برای کنترل فشار خون بالا، بهطور گسترده در دسترس هستند که پایبندی به آنها از عوارض جدی فشار خون بالا پیشگیری میکند. - کنترل فشار خون بالا، نیازمند پایبندی به درمان و خود پایشی است:
فشار خون بالا یک بیماری طولانیمدت است و کنترل آن به مصرف منظم و همیشگی دارو نیاز دارد. بنابراین حتی درصورت نداشتن علائم، مصرف داروهای کنترل فشار خون نباید بدون نظر پزشک قطع شود. اندازهگیری منظم فشار خون و خود پایشی، سبک زندگی سالم و پایبندی به درمان، در کنار هم به پیشگیری موفق از عوارض مهم فشار خون بالا مانند حمله قلبی و سکته مغزی و نارسایی کلیوی منجر میشوند.
اضطراب بلندمدت چگونه میتواند فشار خون را افزایش بدهد؟
اضطراب طولانیمدت میتواند تاثیر مستقیمی بر سلامت قلب و عروق داشته باشد. زمانی که فرد دچار اضطراب میشود، بدن وارد حالت هشدار شده و هورمونهای استرس مانند آدرنالین و کورتیزول ترشح میشوند. این هورمونها باعث افزایش ضربان قلب و تنگ شدن رگهای خونی میشوند و در نتیجه فشار خون بالا میرود. اگر این وضعیت برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، احتمال ابتلا به فشار خون بالا افزایش پیدا میکند.
اضطراب مزمن همچنین میتواند خواب، تغذیه و میزان فعالیت بدنی را تحتتاثیر قرار بدهد و فرد را به سمت رفتارهای ناسالم مانند پرخوری، مصرف سیگار یا کمتحرکی سوق بدهد؛ دقیقاً همان فاکتورهای خطر سازی که خطر بیماریهای قلبی عروقی و فشار خون بالا را بیشتر میکنند. به همین دلیل، کنترل اضطراب و مراقبت از سلامت روان نقش مهمی در حفظ فشار خون طبیعی و سلامت قلب دارد.
چگونه در زمان بحران، فشار خون خود را کنترل کنیم؟
در زمان بحران یا استرس شدید، فشار خون ممکن است بهطور موقت افزایش پیدا کند. در این شرایط، مهمترین اقدام “حفظ آرامش” است. چند دقیقه استراحت در محیطی آرام ، تنفسهای آرام و عمیق، و فاصله گرفتن از عوامل تنشزا میتواند به کاهش ضربان قلب و آرام شدن بدن کمک کند.
همچنین توصیه میشود داروهای فشار خون طبق دستور پزشک ادامه پیدا کنند .اگر فشار خون خیلی بالا (فشار سیستول 180 میلی متر جیوه یا بالاتر یا فشار دیاستول 120 میلی متر حیوه یا بیشتر) باشد و یا همراه با علائم هشداردهنده مانند درد قفسه سینه، تاری دید، تنگی نفس یا ضعف ناگهانی اندام ، اختلال در تکلم ظاهر شود، ، تماس با اورژانس یا مراجعه فوری به اورژانس ضروری است.
سبک زندگی سالم در زمان بحران چگونه میتواند به پیشگیری از بیماری قلبیعروقی کمک کند؟
سبک زندگی سالم برای حفظ سلامت قلب و عروق ضروری است. خواب کافی، تغذیه سالم و فعالیت بدنی منظم، عدم استفاده از سیگار، کنترل وزن در محدوده نرمال، حفظ اعداد فشار خون، چربی خون و قند خون در محدوده نرمال هشت موردی بهشمار میآیند که برای داشتن قلب و عروق سالم ضروری هستند.
به یاد داشته باشیم حمایت عاطفی خانواده و دوستان و حفظ ارتباطات اجتماعی میتواند به کاهش اضطراب و احساس آرامش بیشتر کمک کند.
