هفته دیابت فرصتی برای افزایش آگاهی درباره این بیماری، عوامل خطر و عوارض آن است. داروسازی دکتر عبیدی در هفته دیابت سال ۱۴۰۵ دو هدف را دنبال کرد: آگاهی‌رسانی درباره دیابت و کمک به شناسایی زودهنگام افراد مشکوک به دیابت از طریق غربالگری.

به همین مناسبت، با «دکتر مهدی اصفیاء، مدیر واحدهای کسب‌وکار قلب و دیابت داروسازی دکتر عبیدی» درباره مسیر توسعه داروهای دیابت در داروسازی دکتر عبیدی و جایگاه آن‌ها در مراقبت جامع از بیماران گفت‌وگو کردیم.

مدیر واحدهای کسب‌وکار قلب و دیابت داروسازی دکتر عبیدی در رابطه با میزان شیوع بیماری دیابت در ایران می‌گوید: «بر اساس آمارهای رسمی اعلام‌شده، بیش از هفت میلیون ایرانی با دیابت زندگی می‌کنند. پشت این آمار، افرادی با خانواده، آرزوها و دغدغه‌های روزمره قرار دارند. تشخیص زودهنگام، آموزش و دسترسی پایدار به درمان می‌تواند به این افراد کمک کند زندگی طولانی‌تر و سالم‌تری داشته باشند.»

مسیر داروسازی دکتر عبیدی در درمان دیابت

دکتر مهدی اصفیاء درباره سابقه داروسازی دکتر عبیدی در حوزه درمان بیماری دیابت، می‌گوید: «میراث هشتاد ساله داروسازی دکتر عبیدی برای ما با تأثیری که راهکارهای درمانی‌مان بر زندگی بیماران دارند، معنا پیدا می‌کند. امروز میلیون‌ها نفر از بیماران مبتلا به دیابت از داروهای ما استفاده می‌کنند. این اعتماد، مسئولیت ما را برای حفظ کیفیت، تأمین پایدار دارو و توسعه گزینه‌های درمانی بیشتر می‌کند.»

او ادامه می‌دهد: «در سال ۱۳۹۳، زیپتین (®Ziptin)، حاوی ماده موثره سیتاگلیپتین (Sitagliptin)، را برای درمان دیابت نوع ۲ عرضه کردیم. یک سال بعد در سال ۱۳۹۳، زیپمت (®Zipmet)، را که ترکیبی است از سیتاگلیپتین (Sitagliptin) و متفورمین (Metformin) دردسترس جامعه پزشکی قرار دادیم.»

مدیر واحدهای کسب‌وکار قلب و دیابت داروسازی دکتر عبیدی با بیان این که عرضه داروهای خانواده مهارکننده SGLT2 گزینه‌های بیشتری را برای انتخاب درمان متناسب با نیاز بیمار فراهم کرده است، می‌گوید: «در سال ۱۳۹۷، گلوریپا (®Gloripa)، حاوی ماده موثره امپاگلیفلوزین (Empagliflozin)، که نخستین دارو از گروه مهارکننده‌های SGLT2 است به سبد دیابت داروسازی دکتر عبیدی اضافه شد. در سال ۱۳۹۸، دسترسی به سینوریپا  (®Synoripa)، ترکیب امپاگلیفلوزین (Empagliflozin) و متفورمین (Metformin) و گلورنتا (®Glorenta) ترکیب امپاگلیفلوزین (Empagliflozin) و لیناگلیپتین (Linagliptin) فراهم شد.»

دکتر مهدی اصفیاء، با بیان این که در سال ۱۴۰۰ نخستین داروی ترکیبی سه‌گانه دیابت در ایران را با نام تجاری گلوتریو (®Glotrio) عرضه کردیم، می‌گوید: «گلوتریو (®Glotrio) ترکیبی است از  امپاگلیفلوزین (Empagliflozin)، لیناگلیپتین (Linagliptin) و متفورمین (Metformin) و در زمان عرضه تنها در چند کشور دنیا تولید می‌شد.»

به گفته دکتر اصفیاء، با تلاش و پیگیری‌های مستمر داروسازی دکتر عبیدی، داروهای خانواده گلوریپا از زمستان ۱۴۰۴ تحت پوشش بیمه قرار گرفتند. این پوشش دسترسی بیماران به داروهای این خانواده را آسان‌تر کرده است.

او با اشاره به عرضه داروی میکلون (®Miqlon) در سال ۱۴۰۴، درباره جایگاه این دارو در درمان دیابت توضیح می‌دهد: «میکلون (®Miqlon)، حاوی فینرنون (Finerenone)، گزینه‌ای برای محافظت قلبی و کلیوی در بیماران واجد شرایط مبتلا به دیابت نوع ۲ و بیماری مزمن کلیه است. امپاگلیفلوزین (Empagliflozin) و فینرنون (Finerenone) از مسیرهای متفاوتی عمل می‌کنند.در مطالعه CONFIDENCE، پس از شش ماه، نسبت آلبومین به کراتینین ادرار در بیمارانی که هر دو دارو را هم‌زمان شروع کرده بودند، بیش از بیمارانی کاهش یافت که هریک از این داروها را به‌تنهایی دریافت کردند.»

از کنترل قند خون تا مراقبت جامع

آن‌طور که دکتر اصفیاء می‌گوید، گایدلاین انجمن دیابت آمریکا (ADA) و گزارش اجماع مشترک ADA و انجمن اروپایی مطالعه دیابت (EASD) تأکید می‌کنند که در کنار کنترل قند خون، کاهش خطر عوارض قلبی و کلیوی، مدیریت وزن و توجه به بیماری‌های همراه مانند کبد چرب متابولیک نیز باید در برنامه درمانی بیمار لحاظ شوند.

او این رویکرد را با تصویر کوه یخ توضیح می‌دهد: «اگر دیابت را یک کوه یخ بدانیم، افزایش قند خون بخش نمایان آن است. مراقبت مؤثر یعنی خطرهای پنهان زیر سطح، از آسیب‌های قلبی، کلیوی، چشمی و عصبی گرفته تا کبد چرب متابولیک، را هم ببینیم و پیش از پیشرفت عوارض اقدام کنیم. سبد داروهای دیابت را هم با همین نگاه توسعه داده‌ایم تا پزشک بتواند بر اساس شواهد و شرایط هر بیمار، گزینه مناسب را انتخاب کند.»

جایگاه ولوریتا در درمان دیابت نوع ۲

دکتر اصفیاء با اشاره به عرضه داروی ولوریتا (®Velorita) در سال ۱۴۰۴ می‌گوید: «ولوریتا (®Velorita)، که حاوی سماگلوتاید(Semaglutide)  و از گروه آگونیست‌های گیرنده GLP-1 است به کنترل قند خون و مدیریت وزن کمک می‌کند. در برخی بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ که به شروع فوری انسولین نیاز ندارند، بهبود کنترل قند خون با سماگلوتاید (Semaglutide) می‌تواند نیاز به شروع انسولین را به تعویق بیندازد. در برخی بیمارانی که از قبل انسولین دریافت می‌کنند، افزودن سماگلوتاید (Semaglutide) ممکن است امکان کاهش دوز انسولین را فراهم کند. بازبینی و تنظیم دوز باید زیر نظر پزشک و با پایش قند خون انجام شود. هرگاه شروع انسولین از نظر بالینی ضروری باشد، درمان باید به‌موقع آغاز شود.»

او ادامه می‌دهد: «در مطالعات سماگلوتاید(Semaglutide) ، در گروه‌های مشخصی از بیماران، فواید قلبی و کلیوی و بهبود برخی شاخص‌های التهاب و فیبروز کبد در نوع التهابی کبد چرب متابولیک نیز مشاهده شده است. کاربرد این شواهد در تصمیم‌گیری درمانی به موارد مصرف تأییدشده هر فرآورده، دوز و شرایط بیمار بستگی دارد.»

دکتر اصفیاء در پایان می‌گوید: «مراقبت مؤثر از دیابت به درمان دارویی، آموزش، سبک زندگی سالم و پیگیری منظم نیاز دارد. تعهد ما این است که در کنار بیماران و جامعه پزشکی، برای دسترسی بهتر به دارو و افزایش آگاهی درباره مراقبت جامع از دیابت تلاش کنیم تا بیماران سال‌های بیشتری را با سلامت و کیفیت زندگی بهتر سپری کنند.»