چاقی یک ویژگی ظاهری ساده نیست و براساس اعلام انجمن پزشکی آمریکا (AMA) در سال ۲۰۱۳، چاقی یک بیماری محسوب می‌شود. این بیماری عوارض متعدد و خطرناکی را در پی دارد که از آن‌ها می‌توان به دیابت نوع ۲، بیماری‌های قلبی، بیماری فشار خون، بیماری مزمن کلیوی، بیماری آپنه انسدادی خواب و آرتروز زانو اشاره کرد. باتوجه به عوارض جدی و خطرناک بیماری چاقی و تاثیر کاهش وزن بر پایین آمدن ریسک ابتلا به بیماری‌های مختلف، جهان به روش‌های نوین و موثری برای مدیریت کاهش وزن و بیماری‌های متابولیک روی آورده است.
داروی تیرزپاتاید (Tirzepatide) با نام تجاری مونجارو و داروی سماگلوتاید (Semaglutide) با نام تجاری اوزمپیک انقلابی در زمینه مدیریت کاهش وزن و بیماری‌های متابولیک در جهان ایجاد کرده‌اند. در ایران تیرزپاتاید (Tirzepatide) با نام تجاری زیکورپا (®ZCorpa) از سوی داروسازی دکتر عبیدی تولید و عرضه شده و داروی سماگلوتاید (Semaglutide) با نام تجاری ولوریتا (®Velorita) از سوی کوبل دارو دردسترس پزشکان قرار گرفته است.
به‌گفته دکتر وحید یوسفی، متخصص غدد درون‌ریز و متابولیسم و معاون رئیس انجمن دیابت ایران، بیماری چاقی یک بیماری مزمن و اغلب عودکننده است که با عوارض متعدد متابولیک، جسمی، روانشناختی و اجتماعی همراه است. بیماری چاقی می‌تواند خطر بروز و پیشرفت بیماری دیابت نوع ۲ را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد. ۹۰درصد از افراد مبتلا به بیماری دیابت، دیابت نوع ۲ دارند و بین این بیماری با اضافه‌وزن و بیماری چاقی، افزایش سن، نژاد و سابقه خانوادگی ارتباط قوی وجود دارد.
دکتر یوسفی با بیان این که دیابت نوع ۲ اغلب در نتیجه کمبود نسبی انسولین ناشی از اختلال عملکرد سلول‌های بتای پانکراس و مقاومت به انسولین ایجاد می‌شود، می‌گوید: «حدود ۸۵درصد از بیماران مبتلا به بیماری دیابت نوع ۲، اضافه وزن یا بیماری چاقی دارند. مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۲ نشان می‌دهد، شیوع بیماری دیابت نوع ۲ در بین افراد مبتلا به بیماری چاقی ۵۵.۶درصد است. به‌علاوه، مطالعه دیگری نشان داده شده است که افزایش دور کمر به میزان ۳ تا ۶سانتی‌متر در بزرگسالان مسن‌تر، با افزایش معنی‌دار خطر ابتلا به دیابت همراه است. هر ۰/۱ واحد افزایش در نسبت دور کمر به قد (waist-to-height ratio) خطر دیابت را تقریبا ۷۳درصد افزایش می‌دهد.»
به گفته این متخصص غدد درون‌ریز و متابولیسم، شواهد علمی قوی وجود دارد که نشان می‌دهد کنترل و درمان بیماری چاقی می‌تواند روند تبدیل مرحله پیش‌دیابت به بیماری دیابت نوع ۲ را به تأخیر اندازد و در درمان بیماری دیابت نوع ۲ بسیار مؤثر باشد. او می‌گوید: «در افراد مبتلا به بیماری دیابت نوع ۲ که دارای اضافه‌وزن یا مبتلا به بیماری چاقی هستند، کاهش وزن حتی اگر اندک باشد می‌تواند موجب بهبود کنترل قند خون و کاهش نیاز به داروهای پایین‌آورنده قند شود. کاهش وزن بیشتر، به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای سطح هموگلوبین A1C و قند خون ناشتا را کاهش داده و ممکن است به بهبودی بیماری دیابت نوع ۲ منجر شود.»
آنطور که دکتر یوسفی می‌گوید، دیابت می‌تواند بیماری چاقی را تشدید کند. این امر به‌ویژه از طریق درمان‌های کاهنده قند خون که موجب افزایش وزن می‌شوند (مانند انسولین، سولفونیل‌اوره‌ها و پیوگلیتازون) اتفاق می‌افتد. هم‌چنین، بیماری چاقی نیز با تشدید افزایش قند خون، چرخه‌ای معیوب ایجاد می‌کند که روند پیشرفت بیماری را تسریع کرده و خطر بروز عوارض میکروواسکولار و ماکروواسکولار را افزایش می‌دهد. بنابراین، مدیریت بالینی باید هم کنترل قند خون و هم کاهش وزن را هدف قرار دهد تا عوامل زمینه‌ای بیماری را مهار کرده و پیامدهای کلی بیماری را بهبود بخشد.
روش‌های درمان بیماری چاقی در افراد مبتلا به بیماری دیابت نوع ۲
چندین روش درمانی مؤثر وجود دارند که می‌توانند در دستیابی به کاهش وزن قابل‌توجه و حفظ آن نقش داشته باشند و به‌طور هم‌زمان خطرات مرتبط با بیماری چاقی را کاهش دهند. این روش‌ها شامل مشاوره‌های رفتاری و اصلاح سبک زندگی، دارودرمانی و جراحی متابولیک است.
دکتر وحید یوسفی درباره روش‌های درمان بیماری چاقی در افراد مبتلا به بیماری دیابت نوع ۲ توضیح می‌دهد: «مشاوره‌های رفتاری جهت تغییر الگوهای تغذیه، فعالیت بدنی و رفتارهای مرتبط با کنترل وزن انجام می‌شود. دارودرمانی با تجویز داروهای تأییدشده، به کاهش وزن و کنترل اشتها کمک می‌کند. جراحی متابولیک (مانند جراحی Bariatric) در موارد خاص و با ارزیابی دقیق، می‌تواند کاهش وزن پایدار و بهبود قابل‌توجهی در بیماری‌های زمینه‌ای چاقی ایجاد کند. این مداخلات، بسته به شرایط فردی بیمار، می‌توانند به‌صورت جداگانه یا ترکیبی مورد استفاده قرار گیرند تا اثربخشی درمان افزایش و خطرات متابولیک، بیماری‌های قلبی و روانشناختی ناشی از بیماری چاقی کاهش پیدا کند.»
او ادامه می‌دهد: «در میان افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ که دارای اضافه‌وزن یا بیماری چاقی هستند و کنترل ناکافی قند خون، فشار خون و چربی خون دارند و یا با سایر عوارض متابولیک مرتبط با بیماری چاقی مواجه‌اند، کاهش وزن پایدار و متوسط (حدود ۳ تا ۷درصد از وزن بدن) می‌تواند به بهبود قند خون، فشار خون و پروفایل چربی خون کمک کرده و نیاز به داروهای اختصاصی برای هر بیماری را کاهش دهد. در افراد در معرض خطر، کاهش وزن در همین محدوده می‌تواند روند پیشرفت به دیابت را کاهش دهد. مطالعات نشان داده‌اند که کاهش وزن بیش از ۱۰درصد از وزن بدن معمولاً منجر به بهبود قابل توجه‌تری در کنترل قند خون و بهبود سایر بیماری‌های زمینه‌ای متابولیک می‌شود.»
باتوجه به ارتباط قوی بیماری چاقی و دیابت نوع ۲ و تاثیر مثبت کاهش وزن پایدار بر بهبود کنترل قند خون، پیشنهاد می‌شود افراد مبتلا به بیماری چاقی در کنار بهبود سبک زندگی از روش‌های نوین و موثر کاهش وزن بهره ببرند. تیرزپاتاید (Tirzepatide) و سماگلوتاید (Semaglutide) از جدیدترین و موثرترین داروها برای مدیریت موثر کاهش وزن و بیماری‌های متابولیک هستند که در جهان با نام‌های تجاری مونجارو و اوزمپیک انقلابی در زمینه کاهش وزن ایجاد کرده‌اند. در ایران تیرزپاتاید (Tirzepatide) با نام تجاری زیکورپا (®ZCorpa) از سوی داروسازی دکتر عبیدی تولید و عرضه شده و داروی سماگلوتاید (Semaglutide) با نام تجاری ولوریتا (®Velorita) از سوی کوبل دارو در دسترس پزشکان قرار گرفته است.
دیدگاه کاربران