بیش از یک میلیارد نفر در سراسر جهان مبتلا به بیماری چاقی هستند و شیوع این بیماری در ۴ دهه گذشته با رشد ۱۰۰درصدی روبهرو بوده است. از سال ۲۰۱۳ چاقی بهعنوان یک بیماری مزمن شناخته میشود. بیماری چاقی در کنار کاهش کیفیت زندگی، زمینهساز ابتلا به سایر بیماریهای مزمن و خطرناک از جمله بیماریهای قلبی-عروقی میشود یا این بیماریها را تشدید میکند.
از این رو داروهای تیرزپاتاید (Tirzepatide) و سماگلوتاید (Semaglutide) بهعنوان روشهای نوین مدیریت کاهش وزن و بیماریهای متابولیک میتوانند تاثیر مثبتی در کاهش رخدادهای مهم قلبی-عروقی داشته باشند. در ایران داروی تیرزپاتاید (Tirzepatide) با نام تجاری زیکورپا (®ZCorpa) از سوی داروسازی دکتر عبیدی و داروی سماگلوتاید (Semaglutide) با نام تجاری ولوریتا (®Velorita) از سوی کوبل دارو در دسترس پزشکان قرار گرفته است.
چاقی و بیماریهای قلبی-عروقی
دکتر رضا قنواتی، متخصص قلب و عروق و همبنیانگذار کلینیک قلب شما و آکادمی Daily Cardiology، چاقی را یکی از عوامل پاتوفیزیولوژیک اصلی در بروز بیماریهای زمینهای قلبی و متابولیک مرتبط با آن معرفی میکند و درباره ارتباط بیماری چاقی با بیماریهای قلبی توضیح میدهد: «بیماری چاقی یک وضعیت سیستمیک پیچیده است که نهتنها بار مکانیکی اضافی بر قلب وارد میکند، بلکه از مسیرهای متابولیک، التهابی، عصبی-هورمونی و موضعی نیز به قلب و عروق آسیب میرساند. شیوع جهانی بیماری چاقی باعث افزایش بار بیماری قلبی در سطح جمعیت شده است. از این جهت، تشخیص صحیح الگوهای خطر و مداخلات هدفمند ضروری است.»
دکتر رضا قنواتی ادامه میدهد: «تقریباً یک مورد از هر ده مورد مرگومیر ناشی از بیماریهای قلبیعروقی، به دلیل شاخص توده بدنی بالا پیش میآید. به ازای هر ۱۰ سانتیمتر افزایش در دور کمر، در برخی مطالعات احتمال ابتلا به بیماریهای قلبی تا حدود ۱.۵ برابر بیشتر میشود. کاهش وزن بین ۱۰ تا ۱۵درصد میتواند خطر بیماریهای قلبی را کم کند.»
او با بیان این که وزن ناسالم از نظر متابولیک معمولاً شامل افزایش چربی احشایی (چربی اطراف اندامهای داخلی شکم)، کاهش چربی در ناحیه پاها و کاهش توده عضلانی است، میگوید: «چربی احشایی بیشترین نقش را در بروز بیماری چاقی ناسالم دارد، در حالی که چربی زیرپوستی (چربی سطحی بدن) از نظر متابولیک فعال نیست. اندازهگیری دور کمر، نسبت دور کمر به دور باسن یا نسبت دور کمر به قد، بهتر از شاخص توده بدنی (BMI) میتواند میزان چربی احشایی را نشان دهد. بنابراین، دو فرد با BMI مشابه ممکن است خطر متفاوتی از نظر بیماریهای قلبی و متابولیک داشته باشند.»
بیماری چاقی و بیماری نارسایی قلبی
بیماری چاقی یکی از عوامل شناختهشده بیماری نارسایی قلبی از جمله HFpEF (نارسایی با عملکرد نرمال) است. شرایطی مانند فشار خون بالا، دیابت و بیماریهای عروق کرونر که در افراد چاق شایعتر هستند، میتوانند از طریق تغییرات در ساختار قلب و اختلال عملکرد دیاستولیک منجر به بیماری نارسایی قلبی شوند.
به گفته دکتر رضا قنواتی، تشخیص بیماری نارسایی قلبی در افراد چاق ممکن است دشوار باشد، زیرا سطح ناتریورتیک پپتید، که یک معیار تشخیصی مهم است، گاها در این افراد پایینتر است و تنگی نفس هم در بیماری چاقی و هم در بیماری نارسایی قلبی دیده میشود.
این متخصص قلب و عروق با بیان این که اگر کاهش وزن بیشتر از ۱۵درصد کل وزن بدن باشد، احتمال مرگ قلبی و عوارض بیماری نارسایی قلبی (از نوع HFpEF) کاهش پیدا میکند، میگوید: «متأسفانه کاهش وزنی که فقط با تغییر سبک زندگی (مثل رژیم و ورزش) بهدست میآید، در اغلب موارد کمتر از ۵-۱۰ درصد است که تأثیر قابل توجهی در کاهش عوارض قلبی نداشته است. اگرچه روشهای درمان جراحی بیماری چاقی میتواند باعث کاهش وزن زیاد و کاهش بیماریهای قلبی شود، اما به واسطه ماهیت تهاجمی و ریسک عوارض، برای بعضی بیماران ممکن است گزینه مناسبی نباشد یا بیمار تمایلی به آن نداشته باشند. داروهای جدید درمان بیماری چاقی، هم مؤثرتر از تغییر سبک زندگی به تنهایی هستند و هم خطرشان کمتر از جراحی است. به همین دلیل، این داروها برای متخصصان قلب در کاهش خطر بیماریهای قلبی اهمیت بیشتری پیدا کردهاند.»
دکتر قنواتی درباره روشهای درمانی بیماری چاقی در افراد مبتلا به بیماریهای قلبی توضیح میدهد: «کاهش وزن عوارض مهم قلبی-عروقی را کاهش میدهد. مطالعات بالینی بسیار بزرگ نشان دادهاند که داروی سماگلوتاید (Semaglutide) در بیماران مبتلا به درگیری عروقی در قلب، مغز و اندامها که دارای اضافهوزن (BMI بالاتر از ۲۷ کیلوگرم بر متر مربع) یا بیماری چاقی هستند، خطر مرگومیر قلبی و سکته قلبی یا مغزی را کاهش میدهد. در بزرگسالانی که به فشار خون بالا مبتلا هستند و همزمان اضافهوزن یا بیماری چاقی دارند، داروهای سماگلوتاید (Semaglutide) و تیرزپاتاید (Tirzepatide)، هنگامی که با هدف کاهش وزن تجویز میشوند، ممکن است بهعنوان درمان کمکی در کاهش فشار خون و اختلال چربی خون مؤثر باشند.»
دکتر رضا قنواتی در پایان ارتباط بیماری چاقی با بیماری آترواسکلروز (تصلب شرایین) را شرح میدهد: «بیماری چاقی ارتباط قوی با بروز بیماریهای آترواسکلروتیک در عروق قلب، مغز و اندامها دارد که بخشی از آن به دلیل وجود همزمان سایر عوامل خطر مانند دیابت، فشار خون بالا و چربی خون است. همچنین، افزایش چربی احشایی به تنهایی با افزایش التهاب، در ایجاد آترواسکلروز نقش دارد و افراد چاق سطح بالاتری از فاکتورهای التهابی دارند.»
زیکورپا و ولوریتا؛ راهکارهای نوین مدیریت موثر کاهش وزن و بیماریهای متابولیک
عرضه داروهای GLP-1 در سالهای گذشته انقلابی را در عرصه کاهش وزن و کنترل بیماریهای مختلف از جمله دیابت، بیماریهای قلبی-عروقی، بیماری کبد چرب، بیماری کلیوی و بیماری فشار خون بالا در دنیا رقم زدهاند. داروسازی دکتر عبیدی داروی تیرزپاتاید (Tirzepatide) از خانواده دارویی GLP-1 را با نام تجاری زیکورپا (®ZCorpa) تولید و عرضه کرده است. کوبل دارو نیز، داروی سماگلوتاید(Semaglutide) از این خانواده دارویی را از کشور کانادا تأمین و با نام تجاری ولوریتا(®Velorita) در دسترس پزشکان قرار داده است.
دیدگاه کاربران