میگرن در سطح جهان شایع است و با ایجاد بار اقتصادی و اجتماعی قابل‌توجه، کیفیت زندگی بیماران را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. این در حالی است که روزه‌داری یا حذف وعده‌های غذایی می‌تواند به‌عنوان یکی از عوامل محرک احتمالی بروز حملات میگرن مطرح باشد. در این مطلب به بررسی تأثیر روزه‌داری بر میگرن و همچنین ارائه توصیه‌هایی کاربردی برای افراد مبتلا به میگرن که قصد روزه‌داری دارند، می‌پردازیم.

ارتباط روزه‌داری و میگرن

مطالعات نشان داده‌اند که تغییر در الگوی خواب و عادت‌های غذایی، همراه با کم‌آبی بدن، می‌تواند موجب افزایش تعداد و شدت حملات میگرن در دوران روزه‌داری در بعضی افراد شود. به همین دلیل، لازم است افراد مبتلا به میگرن که قصد روزه‌داری دارند، پیش از آغاز این دوره درباره شیوه‌های مدیریت و کنترل سردرد و اصلاح عادت‌های روزمره با پزشک معالج خود مشورت کنند.

ارتباط حذف وعده‌های غذایی و افزایش حمله‌های میگرن

اگرچه بعضی از مطالعات شواهد متناقضی ارائه کرده‌اند، بسیاری از پژوهش‌ها نشان می‌دهند که روزه‌داری یا حذف وعده‌های غذایی می‌تواند در بعضی افراد مستعد، با تغییر در متابولیسم مغزی و نوسانات سطح گلوکز، به تشدید یا تحریک حملات میگرن منجر شود. همچنین حذف وعده‌های غذایی، به‌ویژه در افرادی که به این عامل حساسند، ممکن است با افت نسبی قند خون همراه باشد که به‌عنوان یک محرک شناخته‌شده میگرن مطرح است. علاوه بر این، نامنظمی در زمان وعده‌های غذایی، به‌ویژه در افراد مبتلا به میگرن مزمن، احتمال بروز حملات میگرن را افزایش می‌دهد.

ارتباط کم‌آبی و افزایش حملات میگرن

کم‌آبی بدن یکی از عوامل شایع تحریک‌کننده میگرن است و زمانی پیش می‌آید که بدن بیشتر از آن‌چه دریافت می‌کند، مایعات از دست بدهد. این عدم تعادل می‌تواند بر وضعیت آب و الکترولیت‌های بدن اثر گذاشته و در بعضی از افراد منجر به بروز حمله‌های میگرن شود.

تأثیر بی‌نظمی خواب بر بروز حملات میگرن

ارتباط بین میگرن و خواب به‌خوبی شناخته شده است. خواب بر عملکرد مغز اثر مستقیم دارد، بنابراین بی‌نظمی در برنامه خواب، کمبود خواب یا تغییر ناگهانی در زمان خواب و بیداری می‌تواند احتمال بروز حمله‌های میگرن را افزایش دهد.

نکات مهم روزه‌داری برای افراد مبتلا به میگرن

اگر به میگرن مبتلا هستیم و قصد داریم در ماه رمضان روزه بگیریم، رعایت نکات زیر می‌تواند به مدیریت بهتر میگرن کمک کند.

  • مشورت با پزشک و بازبینی رژیم درمانی

لازم است پیش از شروع روزه‌داری با پزشک خود مشورت کنیم تا مشخص شود آیا با داروهای فعلی امکان روزه‌گرفتن وجود دارد و نیازی به تنظیم زمان مصرف یا بازبینی درمان پیشگیرانه میگرن هست یا نه.

  • پیشگیری از کم‌آبی بدن

برای کمک به پیشگیری از کم‌آبی ناشی از روزه‌داری، در ساعت‌های بعد از افطار و قبل از سحر به مقدار کافی مایعات بنوشیم و از مصرف بیش‌ازحد نوشیدنی‌های بسیار شیرین یا مدر(ادرارآور) خودداری کنیم.

  • تنظیم وعده‌های غذایی

اگر حذف وعده‌های غذایی معمولاً باعث بروز حمله‌های میگرن در ما می‌شود، سعی کنیم غذاهایی مصرف کنیم که انرژی را به‌تدریج آزاد می‌کنند؛ از جمله منابع پروتئین مثل گوشت، ماهی، تخم‌مرغ، مغزها و حبوبات و کربوهیدرات‌های کامل مثل برنج قهوه‌ای، جو دوسر یا نان سبوس‌دار. ترکیب این مواد با فیبر و چربی‌های سالم می‌تواند به پایداری بیشتر سطح انرژی کمک کند. از مصرف زیاد غذاهای فرآوری‌شده یا پرقند خودداری کنیم، چرا که نوسانات سریع قند خون ممکن است در بعضی از افراد علائم میگرن را تحریک کند.

  • تنظیم برنامه خواب

تغییر در برنامه خواب، مثل بیدار شدن خیلی زودتر از حالت عادی در طول روزه‌داری، ممکن است باعث تحریک حمله میگرن شود. برای کاهش این اثر، می‌توانیم در روزهای قبل از شروع روزه‌داری به‌تدریج زمان بیدار شدن خود را جلو بیندازیم تا بدن به این تغییر عادت کند. همچنین حفظ زمان‌های نسبتاً منظم خواب و اطمینان از کافی بودن مجموع ساعت‌های خواب در شبانه‌روز می‌تواند به کاهش احتمال بروز حمله‌های میگرن کمک کند.

با مشورت با پزشک و رعایت تغذیه مناسب، تأمین مایعات کافی و خواب منظم، بسیاری از افراد مبتلا به میگرن می‌توانند روزه‌داری خود را با خطر کمتر حملات میگرن سپری کنند؛ با این وجود پاسخ به روزه‌داری در افراد مختلف متفاوت است و توجه به واکنش فردی بدن اهمیت دارد.

IR-0328-ABD-5115-AS

 

منابع:

  1. https://www.sciencedirect.com/
  2. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/
  3. https://migrainecanada.org/
  4. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
  5. https://migrainetrust.org/