تیرزپاتاید و کاربرد آن در لاغری

تیرزپاتاید دارویی در گروه آگونیست‌های گیرنده GLP-1 وGIP است که برای کنترل  دیابت نوع 2 و چاقی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این دارو به ‌دلیل اثربخشی قابل‌‌توجه در کاهش وزن و با توجه به این‌که مصرف آن باید زیر نظر پزشک انجام شود، به‌ طور فزاینده‌ای مورد توجه قرار گرفته است. در این مطلب، مکانیسم اثر تیرزپاتاید، کاربرد آن در چاقی، میزان اثربخشی، عوارض و موارد منع مصرف بررسی می‌شود.

 تیرزپاتاید چیست؟

تیرزپاتاید یک آگونیست دوگانه گیرنده‌های GIP و GLP-1 است. این دارو با اثرگذاری روی این دو گیرنده به کاهش سطح قند خون کمک می‌کند. همچنین، تیرزپاتاید می‌تواند اشتها و میزان دریافت غذا را کم کند. این دارو هفته‌ای یک‌بار و به‌صورت زیرجلدی تزریق می‌شود.

 تیرزپاتاید چگونه باعث لاغری می‌شود؟

بدن ما بعد از خوردن غذا هورمون‌هایی به نام اینکرتین ترشح می‌کند که GIP  و GLP-1 دو مورد از مهم‌ترین آن‌ها به‌شمار می‌آیند. این هورمون‌ها به بدن کمک می‌کنند متناسب با افزایش قند خون بعد از غذا، انسولین بیشتری ترشح کرده و قند خون را بهتر تنظیم کند. هورمون GIP  بیشتر در تنظیم ترشح انسولین بعد از غذا نقش دارد و بر بخش‌هایی از بدن مثل مغز و بافت چربی هم اثر می‌گذارد. هورمون GLP-1 علاوه بر کمک به افزایش ترشح انسولین، ترشح گلوکاگون را کاهش می‌دهد، تخلیه محتوای معده را کندتر می‌کند و با تاثیر بر مراکز کنترل اشتها در مغز، به کاهش دریافت غذا و افزایش احساس سیری در بدن کمک می‌کند. تیرزپاتاید یک آگونیست دوگانه گیرنده‌های GIP و GLP-1 است؛ یعنی به‌طور هم‌زمان مسیر هر دو هورمون را فعال می‌کند. این عملکرد دوگانه به کنترل بهتر قند خون کمک می‌کند و با کاهش اشتها و افزایش احساس سیری، در مدیریت وزن هم نقش دارد.

تیرزپاتاید برای چه کسانی کاربرد دارد؟

تیرزپاتاید برای مدیریت وزن در بعضی از بزرگسالان مبتلا به چاقی یا اضافه‌وزن، در کنار رژیم غذایی کم‌کالری و افزایش فعالیت بدنی، تجویز می‌شود. بر اساس معیارهای این فرآورده، افراد دارای BMI برابر یا بیشتر از ۳۰، یا افراد دارای BMI برابر یا بیشتر از ۲۷ که حداقل به یک بیماری زمینه‌ای مرتبط با اضافه‌وزن مثل فشار خون بالا، اختلال چربی خون،  دیابت نوع ۲، آپنه انسدادی خواب یا بیماری قلبی-‌عروقی مبتلا هستند، ممکن است واجد شرایط دریافت این درمان باشند.

تیرزپاتاید چقدر باعث کاهش وزن می‌شود؟

مطالعات بالینی نشان داده‌اند که تیرزپاتاید می‌تواند کاهش وزن قابل‌توجهی ایجاد کند. در یک مطالعه بالینی، مصرف هفتگی دوزهای ۵، ۱۰ و ۱۵ میلی‌گرم تیرزپاتاید طی هفتاد و دو هفته با کاهش وزن بیش از 20٪ هم گزارش شد، در حالی که این میزان در افراد دریافت‌کننده دارونما حدود 3٪ بود. میزان کاهش وزن می‌تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد و عواملی مثل ابتلا به دیابت، دوز دارو و ادامه درمان بر نتیجه تاثیر می‌گذارند.

تیرزپاتاید چگونه مصرف می‌شود؟

تیرزپاتاید به ‌صورت تزریق زیرجلدی و هفته‌ای یک‌بار مورداستفاده قرار می‌گیرد. درمان با دوز 2.5میلی‌گرم یک‌بار در هفته شروع می‌شود و بعد از چهار هفته، دوز به ۵ میلی‌گرم در هفته افزایش پیدا می‌کند.  دوز 2.5 میلی‌گرم، دوز شروع درمان است و به‌عنوان دوز نگه‌دارنده در نظر گرفته نمی‌شود. در صورت نیاز، دوز دارو زیر نظر پزشک و با توجه به پاسخ به درمان و میزان تحمل دارو، با فاصله حداقل چهار هفته و هر بار به میزان ۲.۵ میلی‌گرم افزایش پیدا می‌کند. بیشترین میزان دوز هفتگی ۱۵ میلی‌گرم است. باید به این نکته توجه کرد که در زمان انتخاب دوز نگه‌دارنده، باید پاسخ فرد به درمان و میزان تحمل دارو در نظر گرفته شود. اگر فرد نتواند دوز نگه‌دارنده را تحمل کند، ممکن است دوز پایین‌تری در نظر گرفته شود.

تیرزپاتاید را می‌توان در هر ساعتی از روز و با معده پر یا خالی تزریق کرد. اگر یک نوبت مصرف آن را فراموش کردیم، می‌توانیم آن را حداکثر تا چهار روز (نودوشش ساعت) بعد از زمان مقرر تزریق کنیم، اما اگر بیشتر از چهار روز گذشته باشد، باید از آن نوبت صرف‌نظر کرده و دوز بعدی را طبق برنامه معمول تزریق کنیم. در صورت لزوم می‌توانیم روز تزریق هفتگی را تغییر بدهیم؛ به شرط این‌که فاصله بین دو نوبت تزریق حداقل سه روز (هفتادودو ساعت) باشد. فراموش نکنیم که لازم است تمام تغییرات گفته شده، با نظر پزشک انجام شوند.

عوارض تیرزپاتاید چیست؟

مثل همه داروها، تیرزپاتاید هم ممکن است به بروز عوارض جانبی منجر شود، با این وجود، این عوارض در همه افراد پیش نمی‌آیند.

عوارض جانبی شایع

بعضی از عوارض تیرزپاتاید شایعند و بعضی از دیگر، با این‌که نادرند، اما ممکن است جدی باشند. عوارض جانبی شایع تیرزپاتاید عبارتند از:

• حالت تهوع یا استفراغ
• یبوست یا اسهال
• درد شکم
• احساس خستگی
• سوءهاضمه
• واکنش‌ در محل تزریق(مثل قرمزی، خارش یا درد در محل تزریق)
• ریزش مو
• واکنش‌های حساسیتی (آلرژیک)
• رفلاکس معده به مری

چه افرادی نباید از تیرزپاتاید استفاده کنند؟

تیرزپاتاید در موارد زیر نباید مصرف شود:

• افرادی که خود یا اعضای خانواده آن‌ها سابقه سرطان مدولاری تیروئید (MTC) دارند یا به سندرم نئوپلازی متعدد غدد درون‌ریز نوع ۲ (MEN 2) مبتلا هستند.
• افرادی که سابقه واکنش حساسیتی شدید به تیرزپاتاید یا هرکدام یک از اجزای این دارو داشته‌اند.

بنابراین، در صورت ابتلا به هرگونه بیماری یا داشتن هرگونه مشکل پزشکی، لازم است پیش از شروع مصرف تیرزپاتاید پزشک یا داروساز خود را در جریان قرار بدهیم.

افرادی که سابقه مشکلات پانکراس یا کلیه، بیماری کیسه صفرا یا رتینوپاتی دیابتی دارند، همچنین افرادی که داروهای دیگری مثل انسولین یا بعضی از داروهای کاهنده قند خون مصرف می‌کنند، باید پیش از شروع تیرزپاتاید پزشک خود را در جریان قرار بدهند. مصرف تیرزپاتاید برای کاهش وزن در دوران بارداری توصیه نمی‌شود و در صورت بارداری در زمان مصرف دارو، پزشک باید حتماً در جریان قرار بگیرد. در دوران شیردهی هم به دلیل محدود بودن اطلاعات، تصمیم‌گیری درباره مصرف دارو باید با نظر پزشک انجام شود.

مصرف تیرزپاتاید همراه با سایر داروها

تیرزپاتاید ممکن است با بعضی از داروها تداخل داشته باشد. از جمله:

• انسولین و داروهای محرک ترشح انسولین، مثل سولفونیل‌اوره‌ها: مصرف هم‌زمان این داروها با تیرزپاتاید، ممکن است خطر افت قند خون را افزایش بدهد. در این شرایط، ممکن است کاهش دوز انسولین یا داروی محرک ترشح انسولین لازم باشد و هرگونه تغییر دوز باید زیر نظر پزشک معالج انجام شود.
• داروهای خوراکی : تیرزپاتاید تخلیه معده را به تاخیر می‌اندازد و ممکن است بر جذب داروهای خوراکی که هم‌زمان مصرف می‌شوند، تاثیر بگذارد. بنابراین اگر داروی دیگری مصرف می‌کنیم، لازم است پیش از شروع مصرف تیرزپاتاید با پزشک یا داروساز خود مشورت کنیم.
• داروهای ضدبارداری هورمونی خوراکی: توصیه می‌شود به مدت چهار هفته بعد از شروع درمان با تیرزپاتاید و چهار هفته پس از هر بار افزایش دوز، از یک روش پیشگیری غیرخوراکی استفاده شود.

به‌طور کلی، تیرزپاتاید یک داروی تزریقی زیرجلدی هفتگی و آگونیست دوگانه گیرنده‌های GIP و GLP-1 است که با توجه به شرایط فرد و اندیکاسیون موردنظر، در درمان چاقی، کنترل دیابت نوع ۲، درمان آپنه انسدادی خواب متوسط تا شدید در بزرگسالان مبتلا به چاقی و کاهش خطر رویدادهای مهم قلبی-‌عروقی کاربرد دارد. مطالعات بالینی نشان داده‌اند که تیرزپاتاید می‌تواند در کنار رژیم غذایی مناسب و فعالیت بدنی، به کاهش قابل‌توجه وزن کمک کند. با این وجود، میزان پاسخ به درمان در افراد مختلف متفاوت است. به این دلیل که تیرزپاتاید یک داروی نسخه‌ای است، شروع و ادامه درمان، انتخاب دوز مناسب و هرگونه تغییر در دوز آن باید زیر نظر پزشک و با توجه به شرایط، بیماری‌های زمینه‌ای و سایر داروهای مصرفی هر فرد انجام شود.

IR-1028-ABD-6111-AS

منابع:

1. https://www.nhs.uk/medicines/
2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/
3. https://www.accessdata.fda.gov/
4. https://www.england.nhs.uk/
5. https://www.drugs.com/