آبله‌مرغان چیست؟ علائم، راه‌های انتقال، درمان و پیشگیری

آبله‌مرغان (Chickenpox) یک بیماری‌ بسیار مسری است که به‌سادگی از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود. بیشتر موارد ابتلا در کودکان زیر پانزده سال دیده می‌شود؛ بااین وجود، کودکان بزرگ‌تر و بزرگسالان هم ممکن است به آن دچار شوند. در این مطلب، علائم، راه‌های انتقال و زمان مسری بودن، درمان و عوارض مهم آبله‌مرغان و همین‌طور روش‌های پیشگیری از آن را مرور می‌کنیم.

آبله‌مرغان چیست؟

آبله‌مرغان یک عفونت ویروسی است که باعث ایجاد راش (ضایعه پوستی) خارش‌دار روی پوست می‌شود و عامل آن ویروسی به نام واریسلا-زوستر (Varicella-Zoster) است.

علائم آبله‌مرغان کدامند؟ از تب و کسالت تا برجستگی‌های خارش‌دار و تاول‌ها

علامت اصلی آبله‌مرغان، بروز راش پوستی به صورت برجستگی‌های کوچک خارش‌دار است که به‌تدریج به تاول‌های کوچک پر از مایع تبدیل می‌شوند و در نهایت خشک می‌شوند و دلمه می‌بندند. این ضایعات معمولاً ابتدا روی قفسه سینه، پشت و صورت ظاهر می‌شوند و سپس به سایر بخش‌های بدن گسترش پیدا می‌کنند. تعداد تاول‌ها ممکن است به پانصد عدد هم برسد. معمولاً حدود یک هفته طول می‌کشد تا همه تاول‌ها دلمه ببندند.

علائمی که ممکن است یک تا دو روز قبل از بروز ضایعات پوستی بروز کنند، عبارتند از:

• تب
• کاهش اشتها
• سردرد
• خستگی و احساس ناخوشی

چه کسانی ممکن است به آبله‌مرغان مبتلا ‌شوند؟

هر فردی که تا به‌حال به آبله‌مرغان مبتلا نشده باشد یا واکسن آبله‌مرغان دریافت نکرده باشد، می‌تواند به این بیماری مبتلا شود.

چه کسانی آبله‌مرغان شدیدتری را تجربه می‌کنند؟ آشنایی با گروه‌های پرخطر

بعضی از افرادی که به آبله‌مرغان مبتلا می‌شوند، ممکن است علائم شدیدتری را تجربه کنند و بیشتر در معرض خطر بروز عوارض آن قرار داشته باشند. این بیماری گاهی حتی می‌تواند جدی و تهدیدکننده حیات باشد؛ به‌ویژه در افراد زیر:

• زنان بارداری که پیش‌تر به آبله‌مرغان مبتلا نشده‌اند
• نوزادان و شیرخواران
• نوجوانان
• بزرگسالان
• افراد با سیستم ایمنی ضعیف (افرادی که توان بدنشان برای مقابله با میکروب‌ها و بیماری‌ها کاهش پیدا کرده است)

آبله‌مرغان چگونه منتقل می‌شود؟

ابتلا به آبله‌مرغان از راه تماس با فرد مبتلا

آبله‌مرغان در بیشتر موارد از افراد واکسینه‌نشده مبتلا به آبله‌مرغان به افرادی منتقل می‌شود که قبلاً به این بیماری مبتلا نشده‌اند. حدود ۹۰٪ از افرادی که ایمنی ندارند و در نزدیکی فرد مبتلا قرار می‌گیرند، به این بیماری مبتلا می‌شوند. آبله‌مرغان از یک تا دو روز قبل از شروع بثورات پوستی تا زمانی که تمام ضایعات پوستی دلمه ببندند، مسری است.

اگر فردی که واکسن زده است به آبله‌مرغان مبتلا شود، باز هم می‌تواند بیماری را به دیگران منتقل کند. در افراد واکسینه‌شده، ممکن است ضایعاتی ایجاد شود که دلمه نبندند؛ در این صورت، بیماری تا زمانی که حداقل به مدت بیست‌وچهار ساعت ضایعه جدیدی ظاهر نشود، همچنان مسری محسوب می‌شود.

ابتلا به آبله‌مرغان بعد از تماس با فرد مبتلا به زونا

ویروس واریسلا-زوستر علاوه بر آبله‌مرغان، عامل زونا هم به شمار می‌رود. بعد از بهبود آبله‌مرغان، ویروس به‌صورت نهفته در بدن باقی می‌ماند و اگر سال‌های بعد دوباره فعال شود، زونا ایجاد می‌کند. افرادی که هیچ‌وقت به آبله‌مرغان مبتلا نشده‌اند یا واکسن آبله‌مرغان نزده‌اند ممکن است از فرد مبتلا به زونا، به واریسلا-زوستر آلوده شوند؛ اما در این حالت دچار آبله‌مرغان می‌شوند، نه زونا.

راه‌های انتقال از فرد مبتلا به زونا عبارتند از:

• تماس مستقیم با مایع تاول‌های بثورات زونا
• استنشاق ذرات ویروس که از تاول‌ها منتشر می‌شوند

آبله‌مرغان چگونه تشخیص داده می‌شود؟

در بیشتر موارد، پزشک بر اساس بثورات پوستی تشخیص آبله‌مرغان را مطرح می‌کند. همچنین می‌توان تشخیص را با آزمایش‌های آزمایشگاهی تأیید کرد؛ از جمله آزمایش خون یا بررسی نمونه‌ای از پوستِ درگیر.

درمان آبله‌مرغان در کودکان و بزرگسالان: چه زمانی پزشک ضدویروس تجویز می‌کند؟

بیشتر کودکان خردسالِ سالم، بدون مشکل خاصی و خودبه‌خود بهبود پیدا می‌کنند. اما کودکان بزرگ‌تر که واکسینه‌نشده‌اند و همین‌طور بزرگسالان مبتلا به آبله‌مرغان، گاهی ممکن است دچار مشکل شوند. پزشکان ممکن است برای این گروه‌ها بعضی داروهای ضد‌ویروس را تجویز کنند.

در افرادی که خطر بروز عوارض آبله‌مرغان در آن‌ها بالاست، پزشک گاهی داروهایی تجویز می‌کند تا مدت بیماری کوتاه‌تر شود و احتمال بروز عوارض کاهش یابد.

همچنین بعضی داروهای بدون نسخه‌ هم دردسترس قرار دارند که می‌توانند برای کمک به کاهش علائمی مثل تب و خارش مورد‌استفاده قرار بگیرند.

آبله‌مرغان در بارداری: خطرات برای جنین و نوزاد و اقدامات ضروری

ابتلا به آبله‌مرغان در دوران بارداری می‌تواند به بعضی از عوارض منجر شود؛ برای مثال ذات‌الریه (پنومونی) در فرد باردار یا در موارد نادر، نقایص مادرزادی در جنین. آبله‌مرغان همچنین برای نوزادان تازه‌متولدشده بسیار خطرناک است؛ بنابراین افراد بارداری که نسبت به آبله‌مرغان ایمنی ندارند، اگر هر علامتی از آبله‌مرغان در آن‌ها بروز کند یا با فرد مبتلا به آبله‌مرغان یا زونا تماس داشته باشند، باید خیلی فوری با پزشک خود تماس بگیرند.

رابطه آبله‌مرغان و زونا: فعال شدن دوباره ویروس واریسلا-زوستر

اگر یک‌بار به آبله‌مرغان مبتلا شده باشیم، ممکن است بعدها دچار عارضه‌ای به نام زونا شویم. ویروس واریسلا-زوستر بعد از بهبود بثورات آبله‌مرغان، در سلول‌های عصبی بدن به‌صورت نهفته باقی می‌ماند. سال‌ها بعد ممکن است دوباره فعال شود و زونا ایجاد کند. احتمال فعال شدن دوباره‌ ویروس در افراد مسن‌ و کسانی که سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند، بیشتر است.

درصورت ابتلا به آبله‌مرغان با بروز کدام علائم باید خیلی سریع به پزشک مراجعه کنیم؟

• تبی که بیشتر از چهار روز طول بکشد
• تب بالاتر از 9/38 درجه سانتیگراد
• بروز نشانه‌های عفونت باکتریایی پوست یا ضایعات
• سخت بیدار شدن یا گیجی
• اشکال در راه رفتن
• سفتی گردن
• استفراغ‌های مکرر
• مشکل در تنفس
• سرفه شدید
• درد شدید شکم
• راش همراه با خونریزی یا کبودی

عوارض آبله‌مرغان

بیشتر افرادی که به آبله‌مرغان مبتلا می‌شوند، بدون آن‌که دچار عارضه‌ا‌ی شوند، با عفونت مقابله می‌کنند. با این وجود، به‌ویژه در بزرگسالان و افرادی که سیستم ایمنی ضعیف دارند، ممکن است عوارضی ایجاد شود. عوارض احتمالی آبله‌مرغان شامل موارد زیر است:

• عفونت‌های پوستی
• ذات‌الریه (پنومونی)
• آنسفالیت (التهاب مغز)

سوالات متداول درباره آبله‌مرغان

برای کمک به جلوگیری از اسکار (جای زخم) آبله‌مرغان چه کار کنیم؟

سعی کنیم پوست را نخارانیم؛ خاراندن پوست می‌تواند باعث ایجاد جای زخم (اسکار) شود و روند بهبود را کندتر کند، همچنین خطر عفونی شدن ضایعات را افزایش می‌دهد. اگر کودکمان نمی‌تواند جلوی خاراندن را بگیرد، ناخن‌های او را کوتاه کنیم. همچنین ممکن است پوشاندن دست‌های کودک با دستکش، به‌ویژه شب‌ها، کمک‌کننده باشد.

آبله‌مرغان از چه زمانی مسری است و تا کی مسری می‌ماند؟

آبله‌مرغان از یک تا دو روز پیش از بروز بثورات پوستی در فرد مبتلا تا وقتی که همه ضایعات دلمه ببندند، مسری است.

دوره کمون آبله‌مرغان چقدر است؟

ضایعات پوستی آبله‌مرغان معمولاً حدود ده تا بیست‌و‌یک روز بعد از قرار گرفتن در معرض ویروس واریسلا-زوستر بروز پیدا می‌کنند.

آیا ممکن است با وجود واکسیناسیون، باز هم به آبله‌مرغان مبتلا شویم؟

بعضی افراد با وجود تزریق واکسن باز هم ممکن است به آبله‌مرغان مبتلا شوند؛ اما معمولاً علائمشان خفیف‌تر است.

معمولاً چند روز طول می‌کشد تا تاول‌ها دلمه ببندند؟

معمولاً حدود یک هفته طول می‌کشد تا همه تاول‌ها دلمه ببندند.

آیا ممکن است بیشتر از یک بار به آبله‌مرغان مبتلا شویم؟

در بیشتر افراد، یک‌بار ابتلا به آبله‌مرغان، تا پایان عمر ایمنی ایجاد می‌کند. ممکن است فرد بیش از یک‌بار به آبله‌مرغان مبتلا شود، اما این اتفاق، نادر است.

IR-0328-ABD-5176-AS

منبع:

1. https://medlineplus.gov/
2. https://www.cdc.gov/
3. https://www.mayoclinic.org/
4. https://www.cdc.gov/