1405/04/24
کبد چرب چیست؟ علائم، گریدها(مراحل) و روشهای درمان
به تجمع چربی اضافی در کبد، بیماری کبد چرب گفته میشود. این تجمع چربی ناشی از مصرف زیاد الکل نیست. تجمع چربی در کبد به دنبال مصرف زیاد الکل، بیماری کبدی مرتبط با الکل است.
خونریزی دستگاه گوارش (Gastrointestinal Bleeding) به هر نوع خونریزی گفته میشود که از دستگاه گوارش شروع شود. این خونریزی معمولاً نشانه یک عارضه ناشی از بیماری و یا وضعیت پزشکی دیگری است که شدت آن میتواند از خفیف تا شدید متغیر باشد. در ادامه، انواع خونریزی دستگاه گوارش، علائم، علتها و روشهای تشخیص و درمان آن را بررسی میکنیم.
خونریزی گوارشی چیست؟
خونریزی دستگاه گوارش به هر نوع خونریزی گفته میشود که در بخشی از دستگاه گوارش پیش بیاید. دستگاه گوارش شامل مری، معده، روده باریک، کولون یا روده بزرگ، راستروده و مقعد است. علائم خونریزی گوارشی میتوانند آشکار و یا مخفی باشند.
خونریزی آشکار ممکن است به شکلهای زیر بروز پیدا کند:
- استفراغ خونی؛ خون ممکن است به رنگ قرمز یا قهوهای تیره باشد.
- خونریزی از مقعد که معمولاً بهصورت خون در مدفوع یا همراه با آن دیده میشود.
خونریزی مخفی معمولاً با چشم دیده نمیشود و ممکن است با آزمایش خون مخفی در مدفوع یا بروز کمخونی، بهویژه کمخونی فقر آهن، شناسایی شود. در صورت قابلتوجه بودن خونریزی، علائمی مثل ضعف، سرگیجه، تنگی نفس یا حتی غش هم ممکن است ایجاد شود.
خونریزی دستگاه گوارش همچنین از نظر شیوه بروز، میتواند حاد یا مزمن باشد:
- خونریزی حاد: بهطور ناگهانی شروع میشود و گاهی ممکن است شدید باشد.
- خونریزی مزمن: معمولاً خفیفتر است و میتواند برای مدت طولانی ادامه پیدا کند یا به صورت دورهای قطع و دوباره شروع شود.
انواع خونریزی دستگاه گوارش
خونریزی دستگاه گوارش را میتوانیم بر اساس محل وقوع خونریزی به چند گروه تقسیم کنیم:
- خونریزی دستگاه گوارش فوقانی: در مری، معده و دوازدهه (بخش ابتدایی روده باریک) پیش میآید.
- خونریزی روده باریک: در ژژنوم یا ایلئوم، یعنی بخشهای میانی و انتهایی روده باریک، اتفاق میافتد.
- خونریزی دستگاه گوارش تحتانی: عمدتا در کولون، راستروده و مقعد رخ میدهد.
علائم و دلایل خونریزی دستگاه گوارش
علائم خونریزی دستگاه گوارش چیست؟
علائم خونریزی دستگاه گوارش با توجه به نوع خونریزی متفاوت است.
- خونریزی حاد دستگاه گوارش:
خونریزی حاد بهطور ناگهانی شروع میشود و در بعضی موارد میتواند شدید باشد و علائم آن ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- مدفوع سیاه یا قیریرنگ
- وجود خون قرمز روشن یا تیره در مدفوع
- وجود خون قرمز روشن در استفراغ
- درد یا گرفتگی شکم
- احساس سبکی سر یا سرگیجه
- خستگی
- تنگی نفس
- خونریزی مزمن دستگاه گوارش
در خونریزی مزمن دستگاه گوارش ممکن است مقدار کمی خون در مدفوع وجود داشته باشد. برای بررسی خونریزی مخفی، پزشک ممکن است آزمایش مدفوع یا آزمایش خون درخواست کند. در بعضی از موارد، خونریزی مزمن دستگاه گوارش باعث بروز علائم خفیفی میشود که در طول زمان ظاهر و ناپدید میشوند. همچنین ممکن است علائم متفاوت باشند؛ خونریزی مزمن در طول زمان میتواند باعث کمخونی شود. علائم کمخونی ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- خستگی
- رنگپریدگی پوست
- تنگی نفس
علت خونریزی دستگاه گوارش چیست؟
بیماریها و شرایط مختلفی میتوانند باعث خونریزی دستگاه گوارش شوند و علت خونریزی با توجه به محل وقوع آن در دستگاه گوارش متفاوت است. در جدول زیر، مهمترین دلایل خونریزی دستگاه گوارش بر اساس محل وقوع خونریزی ارائه شدهاند.
| محل خونریزی | علت | توضیح |
| دستگاه گوارش فوقانی | زخم پپتیک | زخمهایی در پوشش داخلی معده یا دوازدهه هستند که ممکن است خونریزی کنند. مهمترین عوامل مرتبط با زخم پپتیک شامل عفونت هلیکوباکتر پیلوری (H. pylori) و مصرف NSAIDs هستند. داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت هم میتوانند خطر یا شدت خونریزی را افزایش بدهند. |
| دستگاه گوارش فوقانی | گاستریت | التهاب یا آسیب پوشش داخلی معده است که میتواند باعث ایجاد آسیبهای سطحی یا زخم و در نتیجه خونریزی شود. آسیبهای فرسایشی معده (erosive gastropathy) میتوانند با عواملی مثل NSAIDs ، الکل و برخی بیماریهای شدید همراه باشند. |
| دستگاه گوارش فوقانی | ازوفاژیت | التهاب مری است که میتواند به ایجاد زخم و خونریزی منجر شود. ازوفاژیت معمولاً در اثر بیماری رفلاکس معده به مری (GERD) ایجاد میشود. |
| دستگاه گوارش فوقانی | واریس مری یا معده | واریسهای مری یا معده، عروق وریدی گشادشدهای هستند که معمولاً در زمینه پرفشاری ورید پورت، بهویژه در بیماران مبتلا به سیروز، ایجاد میشوند و در صورت پارگی میتوانند باعث خونریزی شدید شوند. |
| دستگاه گوارش فوقانی | تومورهای خوشخیم یا سرطان | این ضایعات ممکن است در مری یا معده ایجاد شوند و با تضعیف پوشش دستگاه گوارش و در معرض قرار دادن رگهای خونی، باعث خونریزی شوند. |
| روده باریک | التهاب روده باریک | التهاب میتواند باعث فرسایش یا زخم در روده باریک و در نتیجه خونریزی شود. بیماری کرون، مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی و عفونتها از جمله دلایل آن بهشمار میآیند. |
| روده باریک | پولیپ، تومور خوشخیم یا سرطان | این ضایعات ممکن است در روده باریک ایجاد شوند و با تضعیف پوشش دستگاه گوارش باعث خونریزی شوند. |
| دستگاه گوارش تحتانی | هموروئید یا شقاق مقعد | هموروئید به سیاهرگهای متورم و ملتهب اطراف مقعد یا قسمت پایینی راستروده گفته میشود که ممکن است خونریزی کنند. شقاق مقعد هم پارگی کوچکی در ناحیه مقعد است که میتواند باعث خارش، درد یا خونریزی شود. |
| دستگاه گوارش تحتانی | کولیت | به التهاب روده بزرگ گفته میشود و ممکن است به ایجاد زخم و خونریزی منجر شود. از دلایل بروز کولیت میتوانیم به کاهش خونرسانی به روده بزرگ، بیماریهای التهابی روده (IBD) مانند کولیت اولسراتیو یا بیماری کرون و همچنین عفونتها اشاره کنیم. |
تشخیص خونریزی دستگاه گوارش
برای تشخیص خونریزی دستگاه گوارش، پزشک درباره سابقه پزشکی فرد و سابقه خانوادگی او سوال میکند و معاینه فیزیکی انجام میدهد. همچنین ممکن است پزشک برای شدت خونریزی و شناسایی علت آن، آزمایشها و بررسیهای تکمیلی درخواست کند.
آزمایشهای تشخیص خونریزی گوارشی شامل موارد زیر است:
- آزمایش خون: ممکن است برای بررسی علت خونریزی، انجام آزمایشهایی مثل شمارش کامل سلولهای خون (CBC)، بررسی زمان لختهشدن خون، شمارش پلاکتها و آزمایشهای عملکرد کبد ضروری باشد.
- آزمایش مدفوع: بررسی نمونه مدفوع میتواند به شناسایی خونریزی مخفی و بررسی علت آن کمک کند.
- آندوسکوپی دستگاه گوارش فوقانی: در این روش، آندوسکوپ، که یک لوله بلند و باریک مجهز به دوربین است، از راه گلو وارد دستگاه گوارش میشود تا پزشک بتواند قسمت فوقانی دستگاه گوارش را بررسی و محل احتمالی خونریزی را شناسایی کند.
- کولونوسکوپی: در این روش، یک لوله بلند و انعطافپذیر از راستروده وارد میشود. دوربین کوچکی که در انتهای این لوله قرار دارد، به پزشک امکان میدهد داخل روده بزرگ و راستروده را بهطور کامل بررسی و محل احتمالی خونریزی را شناسایی کند.
- آنژیوگرافی: در این روش، ماده حاجب به داخل یک شریان تزریق و مجموعهای ازتصاویر اشعه ایکس تهیه میشود. این تصاویر میتوانند به شناسایی رگهای دچار خونریزی یا سایر مشکلات عروقی کمک کنند و در برخی موارد، امکان درمان خونریزی هم وجود دارد.
- تصویربرداری: برای شناسایی منبع خونریزی ممکن است از روشهای تصویربرداری مختلف، مثل سیتیاسکن شکم، استفاده شود. این روشها میتوانند به پزشک در پیدا کردن محل خونریزی و تشخیص علت آن کمک کنند.
درمان خونریزی دستگاه گوارش
درمان خونریزی دستگاه گوارش به شدت خونریزی، علت آن و محل وقوع خونریزی در دستگاه گوارش بستگی دارد.
درمانهای پزشکی
پزشکان ممکن است از روشهای مختلف برای متوقف کردن خونریزی، پیشگیری از خونریزی مجدد یا درمان بیماری زمینهای ایجادکننده خونریزی استفاده کنند. در بعضی از موارد، تشخیص و درمان خونریزی دستگاه گوارش میتواند همزمان انجام شود. درمان معمولاً طبق مراحل زیر پیش می رود:
تثبیت وضعیت بیمار
در خونریزی شدید، ابتدا وضعیت عمومی و علائم حیاتی بیمار ارزیابی و در صورت نیاز تامین مایعات و سایر اقدامات حمایتی انجام میشود.
کنترل منبع خونریزی
آندوسکوپی، کولونوسکوپی یا آنژیوگرافی در بسیاری از موارد میتواند هم برای تشخیص و هم برای درمان استفاده شود.
- آندوسکوپی: روشهای آندوسکوپی شامل آندوسکوپی دستگاه گوارش فوقانی، انتروسکوپی و کولونوسکوپی هستند. در حین آندوسکوپی، پزشک میتواند ابزارهای مخصوصی را با آندوسکوپ وارد کند و از روشهای زیر برای کنترل خونریزی استفاده کند:
– تزریق دارو در محل خونریزی
– استفاده از جریان الکتریکی برای سوزاندن و بستن رگ خونی دچار خونریزی
– قرار دادن باند یا کلیپس برای بستن رگهای خونی دچار خونریزی
– استفاده از پودر یا ژل مخصوص برای متوقف کردن خونریزی از رگ خونی - آنژیوگرافی: در آنژیوگرافی، پزشک یک کاتتر را وارد رگهای خونی میکند. سپس میتواند از راه کاتتر، داروها یا مواد دیگری را برای متوقف کردن برخی انواع خونریزی تزریق کند.
درمان دارویی
با در نظر گرفتن علت خونریزی، ممکن است داروهایی مثل PPI در خونریزی ناشی از زخم پپتیک، یا درمان اختصاصی برای بیماری زمینهای تجویز شود.
درمان مداخلهای
در مواردی که خونریزی ادامه داشته باشد یا با روشهای آندوسکوپیک کنترل نشود، ممکن است از آمبولیزاسیون عروق توسط رادیولوژی مداخلهای استفاده شود.
جراحی
جراحی معمولاً در موارد منتخب و زمانی مطرح میشود که روشهای دیگر برای کنترل خونریزی موفق نباشند.
سخن آخر
خونریزی دستگاه گوارش یکی از مشکلاتی است که میتواند در بخشهای مختلف دستگاه گوارش ایجاد شود. این عارضه ممکن است بهصورت حاد و ناگهانی یا مزمن و تدریجی بروز کند و علائم آن با توجه به محل و شدت خونریزی متفاوت باشد. استفراغ خونی، مدفوع سیاه یا قیریرنگ، وجود خون در مدفوع، درد شکم، سرگیجه، خستگی و تنگی نفس از جمله علائمی هستند که میتوانند با خونریزی گوارشی همراه باشند.
علت خونریزی گوارشی هم به محل خونریزی بستگی دارد و میتواند شامل زخم پپتیک، گاستریت، ازوفاژیت، واریس مری یا معده، التهاب روده، پولیپ، تومورها، هموروئید، شقاق مقعد و کولیت باشد. با در نظر گرفتن نوع و شدت خونریزی، پزشک ممکن است آزمایش خون و مدفوع، آندوسکوپی، کولونوسکوپی، آنژیوگرافی و روشهای تصویربرداری مثل سیتیاسکن استفاده کند.
درمان خونریزی دستگاه گوارش بر اساس شدت خونریزی، علت ایجاد آن و محل خونریزی تعیین میشود. بنابراین، شناسایی به موقع علائم و مراجعه به پزشک برای تشخیص علت خونریزی و انتخاب روش درمان مناسب اهمیت زیادی دارد.
IR-0928-ABD-5947-AS
منابع:
دیدگاه کاربران