1404/11/19
سرماخوردگی کودکان؛ دلایل، علائم و روشهای درمان
تحمل سرماخوردگی کودکان با کاهش جنبوجوش و بیحالی آنها سختتر است. درباره علائم، درمان و پیشگیری سرماخوردگی کودکان بیشتر بخوانیم.
کهیر (Urticaria) در کودکان، بیماری شایعی است که با بروز ناگهانی برجستگیهای سطحی، خارشدار و معمولاً گذرا روی پوست مشخص میشود. این ضایعات معمولاً رنگپریده یا همرنگ پوست هستند و ممکن است با حاشیهای قرمز در اطراف خود همراه باشند. ضایعات کهیری در بیشتر موارد طی چند دقیقه تا بیستوچهار ساعت برطرف میشوند، ممکن است شکل یا محل آنها تغییر کند و معمولاً بدون بر جای گذاشتن جای زخم یا کبودی از بین میروند. کهیر گاهی با احساس سوزش همراه است، اما معمولاً دردناک نیست و بیشتر در نواحی مانند قفسه سینه، شکم یا پشت بدن کودک دیده میشود. عوامل مختلفی میتوانند باعث ایجاد کهیر در نوزادان و کودکان شوند و در بسیاری از موارد، این عارضه نشانه یک مشکل جدی نیست. در این مطلب به علائم، علت های بروز کهیر و همینطور درمان و راهکارهای تسکین آن میپردازیم.
کهیر در کودکان؛ علائم، علتها، درمان و راههای کاهش
کهیر در کودکان بهطور کلی به دو نوع حاد و مزمن تقسیم میشود. کهیر حاد معمولاً طی چند ساعت تا چند روز برطرف میشود و حداکثر تا شش هفته ادامه دارد، در حالی که کهیر مزمن بیش از ۶ هفته ادامه پیدا میکند. در برخی کودکان مبتلا به کهیر مزمن، ضایعات کهیری ممکن است پس از برطرف شدن، دوباره در فواصل زمانی مختلف ظاهر شوند. در کودکان، کهیر حاد بسیار شایعتر از نوع مزمن است. بین یک تا چهارده درصد از کودکان زیر ده سال، دستکم یک بار دچار کهیر حاد میشوند. با این وجود، در کودکانی که زمینه آتوپی دارند؛ یعنی به آسم، درماتیت یا سایر بیماریهای آلرژیک مبتلا هستند، احتمال بروز کهیر به حدود 20% میرسد.
کهیرحاد
حدود 40% از کودکانی که به کهیر حاد مبتلا میشوند، همزمان دچار آنژیوادم (Angioedema) نیز میشوند. آنژیوادم نوعی تورم در لایههای عمقیتر پوست است که معمولاً در نواحیای مثل لبها، پلکها، صورت یا اندامها دیده میشود. در صورت بروز تورم زبان یا گلو، احساس خفگی، تنگی نفس یا مشکل در بلع، مراجعه فوری به اورژانس ضروری است.
کهیر مزمن
کهیر مزمن نیز به دو گروه تقسیم میشود:
- کهیر مزمن خودبهخودی : ضایعات کهیری بدون وجود عامل محرک بیرونی مشخص ایجاد میشوند.
- کهیر مزمن القایی: ضایعات کهیری در پاسخ به یک عامل محرک مشخص بروز میکنند.
کهیر چگونه ایجاد میشود؟
کهیر زمانی ایجاد میشود که سلولهای التهابی بدن، در پاسخ به محرکهایی مثل آلرژنها( مواد حساسیتزا) یا سایر عوامل تحریککننده، مواد شیمیایی مانند هیستامین و سیتوکینها را آزاد کنند. این مواد باعث گشادشدن رگهای خونی و افزایش نفوذپذیری آنها میشوند؛ در نتیجه، مایع از داخل رگها به بافتهای اطراف نشت میکند. تجمع این مایع در پوست باعث ایجاد برجستگیهای قرمز، متورم و خارشدار میشود که از علائم اصلی کهیر هستند.
بیشتر بدانیم: آلرژی پوستی
عوامل ایجاد کننده کهیر در کودکان
- عوامل ایجادکننده کهیر حاد در کودکان:
مهمترین عواملی که میتوانند باعث بروز کهیر حاد در کودکان شوند عبارتند از:
- عفونتهای ویروسی: عفونتهای ویروسی شایعترین عوامل همراه با کهیر حاد در کودکان هستند و حدود 40% موارد ابتلا را تشکیل میدهند. از جمله این عفونتها میتوان به عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی (مانند سرماخوردگی) و هپاتیتهای ویروسی اشاره کرد.
- عفونتهای باکتریایی: بعضی از عفونتهای باکتریایی مثل سینوزیت یا آبسه دندان هم میتوانند با بروز کهیر همراه باشند.
- آلرژی غذایی :کهیر ممکن است بعد از مصرف یا نخستین مواجهه با بعضی مواد غذایی مثل تخممرغ، شیر گاو، سویا، بادامزمینی، مغزهای درختی، گندم، غذاهای دریایی و کنجد ایجاد شود.
- واکنش به داروها: برخی داروها، از جمله بعضی آنتیبیوتیکها یا داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) میتوانند باعث ایجاد کهیر شوند.
- نیش حشرات: نیش حشراتی مثل زنبور عسل یا زنبور وحشی نیز میتواند باعث بروز واکنشهای پوستی مانند کهیر شود.
با این وجود، در حدود 50% موارد، عامل مشخصی برای ایجاد کهیر حاد شناسایی نمیشود. در این شرایط، از اصطلاح کهیر ایدیوپاتیک (Idiopathic Urticaria) یا کهیر با علت ناشناخته استفاده میشود.
- عوامل ایجادکننده کهیر مزمن در کودکان:
کهیر مزمن در کودکان شیوع کمتری نسبت به نوع حاد دارد. این نوع کهیر معمولاً میتواند با عوامل خودایمنی یا بعضی از بیماریها و عفونتهای زمینهای مزمن مرتبط باشد.
- کهیر مزمن خودبهخودی
ضایعات کهیری بدون وجود محرک مشخص خارجی ایجاد میشوند.
- کهیر مزمن القایی
در کهیر القایی، ضایعات پوستی در پاسخ به یک محرک مشخص ایجاد میشوند. این محرکها میتوانند شامل خاراندن یا خراشیدن پوست، فشار طولانیمدت روی پوست، سرما، گرما یا نور خورشید باشند.
علائم کهیر در کودکان
ضایعات کهیر ممکن است در هر قسمت از بدن کودک ظاهر شوند و معمولاً با خارش شدید همراه هستند. اندازه این ضایعات میتواند بسیار متغیر باشد؛ از برجستگیهای بسیار کوچک به اندازه نوک سوزن تا ضایعاتی با قطر چندین سانتیمتر. رنگ آنها ممکن است سفید یا قرمز باشد و میتوانند بهصورت محدود در یک ناحیه از بدن یا در بخشهای مختلف پوست ایجاد شوند.
علائم همراه کهیر در کودکان:
شدت علائم کهیر در کودکان متفاوت است. بعضی کودکان ممکن است هیچ احساس ناراحتی نداشته باشند، اما در بسیاری از موارد، کهیر با علائم زیر همراه است:
- خارش: شایعترین علامت کهیر است
- احساس سوزش یا گزگز: ممکن است در محل ضایعات احساس شود
- بیقراری و تحریکپذیری: بهویژه در کودکان خردسال دیده میشود
- تورم دستها، پاها، پلکها یا لبها: این تورم معمولاً به دلیل آنژیوادم ایجاد میشود
چه زمانی برای کهیر کودک باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر کهیر باعث ناراحتی کودکمان شود، خواب او را مختل کند یا بخش وسیعی از بدنش را درگیر کرده باشد، بهتر است برای بررسی بیشتر با پزشک مشورت کنیم.
اگر بتوانیم عامل یا محرکی را که باعث ایجاد کهیر شده است را شناسایی کنیم، بهتر است آن با پزشک اطلاع بدهیم، تا در صورت لزوم بررسی های بیشتر را انجام بدهد. در صورت مشاهده هرکدام از علائم زیر، باید کودکمان را بدون تاخیر به نزدیکترین مرکز درمانی ببریم یا با اورژانس تماس بگیریم:
- دشواری در تنفس یا خسخس سینه
- مشکل در بلع غذا یا آب
- تورم زبان یا گلو
- آبریزش دهان بهدلیل دشواری یا ناتوانی در بلع بزاق
- سرگیجه، ضعف شدید یا از دست دادن هوشیاری
- استفراغ مکرر
همچنین، اگر کهیر بیشتر از شش هفته ادامه پیدا کند، بهعنوان کهیر مزمن شناخته میشود و نیاز به بررسی پزشکی دارد. ممکن است پزشک برای یافتن علت، انجام آزمایشهای آلرژی یا سایر بررسیهای لازم را توصیه کند. همچنین، برای کنترل علائم ممکن است به درمان دارویی مناسب نیاز باشد.
تفاوت کهیر با ضایعات پوستی مشابه در کودکان
| عارضه | ویژگی های ضایعات | محل شایعه بروز | مدت ماندگاری |
| کهیر | برجستگیهای سطحی و معمولاً خارشدار که ممکن است قرمز، رنگپریده یا همرنگ پوست باشند. ضایعات میتوانند تغییر شکل دهند، به یکدیگر متصل شوند یا در نقاط مختلف ظاهر و ناپدید شوند. | ممکن است در هر قسمتی از بدن ایجاد شود. | هر ضایعه معمولاً طی چند دقیقه تا چند ساعت و حداکثر تا بیستوچهار ساعت برطرف میشود یا تغییر میکند. |
| گزش حشرات | معمولاً به شکل مجموعهای از پاپولها یا برجستگیهای خارشدار با الگوی نامتقارن دیده میشود. گاهی در مرکز ضایعه، تاول کوچک حاوی مایع وجود دارد. | بیشتر در نواحی در معرض تماس، مانند مچ پا یا اطراف خط کمر، دیده میشود. | چند روز یا بیشتر |
| درماتیت تماسی (التهاب ناشی از تماس) |
ضایعاتی با شکل نامنظم که ممکن است قرمز، تاولی، پوستهدار یا متورم باشند. | مناطقی که با ماده محرک یا آلرژن تماس داشتهاند | چند روز تا چند هفته؛ معمولاً طولانیتر از ضایعات کهیری باقی میماند. |
تشخیص و درمان کهیر در کودکان
کهیر در کودکان چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک معمولاً تشخیص کهیر را بر اساس معاینه پوست کودک و بررسی شرححال کامل پزشکی انجام میدهد. در بیشتر موارد، مشاهده ظاهر ضایعات پوستی و پرسش درباره زمان شروع علائم، عوامل احتمالی تحریککننده، داروهای مصرفی، مواد غذایی جدید مصرفشده و سابقه بیماریهای قبلی، برای تشخیص کافی است.
کهیر در کودکان چگونه درمان میشود؟
بهترین راه برای مدیریت کهیر، شناسایی و پرهیز از عوامل ایجادکننده آن است. اگر عامل محرکی مثل یک ماده غذایی یا داروی خاص شناسایی شود، باید از مصرف یا مواجهه مجدد کودک با آن اجتناب شود؛ این موضوع بهویژه در مواردی که کهیر در اثر مصرف یک دارو ایجاد شده باشد، اهمیت دارد.
در کودکان مبتلا به کهیر حاد با علائم خفیف، معمولاً به درمان خاصی نیاز نیست و ضایعات پوستی پس از مدتی خودبهخود برطرف میشوند. با این حال، کودکانی که دچار کهیر مزمن هستند یا در اثر کهیر حاد علائمی مانند خارش شدید و آزاردهنده دارند، ممکن است به درمان دارویی نیاز پیدا کنند.
بیشتر بدانیم: آلرژی کودکان
درمان دارویی کهیر در کودکان:
روش درمان کهیر به عوامل مختلفی مانند سن کودک، وضعیت سلامت عمومی، سابقه پزشکی، شدت و گستردگی بیماری، میزان تحمل کودک نسبت به داروها و نظر والدین بستگی دارد. پزشک ممکن است برای کنترل علائم، داروهای زیر را تجویز کند:
- آنتیهیستامینها: این داروها با مهار اثر هیستامین در بدن، به کاهش خارش و سایر علائم کهیر کمک میکنند. برخی از آنتیهیستامینها ممکن است در کودکان از سنین پایین، قابل استفاده باشند؛ با این حال، انتخاب دارو و سن مناسب مصرف آن باید بر اساس نظر پزشک انجام شود.
آنتیهیستامینها به طور کلی به دو گروه نسل اول و نسل دوم تقسیم میشوند. آنتیهیستامینهای نسل دوم به دلیل اثربخشی مناسب در کنترل علائم آلرژی و کهیر، در کنار احتمال کمتر ایجاد خوابآلودگی نسبت به آنتیهیستامینهای نسل اول، گزینه مناسبی برای بسیاری از کودکان محسوب میشوند. همچنین این داروها معمولاً نیاز به مصرف با دفعات کمتر داشته و امکان انجام بهتر فعالیتهای روزانه کودک را فراهم میکنند.
از جمله آنتیهیستامینهای نسل دوم، بیلاستین (Bilastine) است که برای کنترل موثر و سریع علائم رینیت آلرژیک و کهیر مزمن، در کودکانی که هم چهار سال و هم بیش از شانزده کیلوگرم وزن دارند، در صورت صلاحدید پزشک، قابل استفاده است. داروسازی دکتر عبیدی این دارو را با نام تجاری زیوریا کودکان و به شکل شربت خوراکی تولید و عرضه کرده است.
- داروهای مورد استفاده در واکنشهای آلرژیک شدید: اگر کودک همراه با کهیر دچار مشکلات تنفسی، تورم شدید یا علائم آنافیلاکسی (واکنش آلرژیک شدید) شود، پزشک ممکن است برای کنترل سریع علائم از درمانهای دارویی تزریقی مناسب استفاده کند.
مراقبت از کودک مبتلا به کهیر در خانه
اگر کودکمان مبتلا به کهیر است، علاوه بر درمانهای توصیهشده توسط پزشک، میتوانیم برای تسکین علائم و کاهش ناراحتی او از راهکارهای زیر نیز استفاده کنیم:
کودک را از عامل محرک شناختهشده دور نگهدارید:
اگر ارتباط واضحی بین ایجاد کهیر و مصرف یک ماده غذایی، نیش حشرات یا داروی جدیدی وجود دارد، از تماس مجدد با آن عامل جلوگیری کنید و موضوع را به پزشک اطلاع بدهید.
کودک را خنک نگهدارید:
گرما میتواند کهیر را تشدید کند؛ بنابراین از قرار دادن کودک در محیطهای گرم، حمام آب داغ خودداری و به او لباسهای زیاد نپوشانید.
از کمپرس سرد استفاده کنید:
قرار دادن یک پارچه تمیز، خنک و مرطوب روی ضایعات کهیری میتواند به کاهش خارش کمک کند.
لباسهای نخی و گشاد انتخاب کنید:
لباسهای نرم و آزاد باعث کاهش تحریک پوست و جلوگیری از گرم شدن بیش از حد بدن میشوند.
ناخنهای کودک را کوتاه نگه دارید:
کوتاه کردن ناخنها خطر آسیب پوستی و عفونت ناشی از خاراندن را کاهش میدهد.
جمعبندی
به طور کلی کهیر در کودکان عارضهای شایع است که میتواند به دلایل مختلفی مثل عفونتها، عوامل آلرژیک، داروها یا محرکهای محیطی ایجاد شود. اگرچه ظاهر ضایعات کهیری ممکن است باعث نگرانی والدین شود، اما در بسیاری از موارد، کهیر یک عارضه موقتی است و بدون بر جای گذاشتن جای زخم یا آسیب پوستی برطرف میشود.
شدت و طول مدت کهیر در کودکان متفاوت است. در موارد خفیف، ممکن است علائم بدون نیاز به درمان خاصی بهبود پیدا کنند، اما در صورت وجود خارش شدید، ادامهدار شدن علائم یا بروز کهیر مزمن، بررسی پزشکی و گاهی انجام آزمایشهای تکمیلی ممکن است ضروری باشد. درمان کهیر، در صورت نیاز، معمولاً با هدف کاهش علائم و کنترل خارش انجام میشود.
در موارد نادر، کهیر میتواند بخشی از یک واکنش آلرژیک شدید مثل آنافیلاکسی باشد که نیاز به اقدام فوری پزشکی دارد. با این حال، بیشتر کودکان مبتلا به کهیر بهطور کامل بهبود پیدا میکنند و بعد از برطرف شدن ضایعات، اثری از زخم یا تغییر دائمی روی پوست باقی نمیماند.
IR-0928-ABD-5938-AS
منابع:
دیدگاه کاربران