کووید – 19 چیست؟

بیماری کرونا (کووید-۱۹) یک بیماری ویروسی است که بر اثر ویروسی به نام « کرونا ویروس سندرم حاد تنفسی شدید نوع ۲» یا به‌اختصار SARS-CoV-2 ایجاد می‌شود. انتشار این ویروس از اواخر سال ۲۰۱۹ شروع شد و در سال ۲۰۲۰، بیماری کووید-۱۹ به یک پاندمی (همه‌گیری جهانی) تبدیل شد. در ادامه، با این بیماری، تفاوت آن با سایر بیماری‌های تنفسی شایع و راه‌های پیشگیری از ابتلا به آن آشنا می‌شویم.

کووید-۱۹چگونه منتقل می‌شود؟

ویروس عامل کووید-۱۹ می‌تواند از راه تماس نزدیک افراد با یکدیگر منتقل شود و در فضاهایی با تهویه نامناسب راحت‌تر انتشار پیدا می‌کند. در زمان صحبت کردن، عطسه یا سرفه فرد مبتلا، ذرات حاوی ویروس در هوا منتشر می‌شوند و ممکن است از راه تنفس یا ورود به دهان و بینی افراد دیگر، باعث انتقال عفونت شوند.

همچنین، ذرات حاوی ویروس ممکن است روی سطوح مختلف قرار بگیرند. در صورت تماس با سطوح آلوده و سپس لمس دهان، بینی یا چشم‌ها، احتمال انتقال ویروس و ابتلا به بیماری وجود دارد. بااین‌ وجود، به نظر می‌رسد انتقال ویروس عامل کووید-۱۹ از این راه چندان شایع نباشد. علاوه بر انتقال بین انسان‌ها، در بعضی شرایط امکان انتقال این ویروس از انسان به حیوانات هم وجود دارد.

بیشتر بدانیم: برای آشنایی با راه‌های انتقال یک بیماری عفونی دیگر، مقاله زیر را بخوانید: طاعون چیست و چگونه منتقل می‌شود؟

مدت انتقال و شدت بیماری

ممکن است فرد مبتلا به کووید-۱۹ در مقایسه با فرد مبتلا به دیگر بیمارها، برای مدت طولانی‌تری بتواند ویروس را به دیگران منتقل کند. همچنین، احتمال از دست دادن حس بویایی یا چشایی در افراد مبتلا به کرونا بیشتر دیده می‌شود. هرساله میلیون‌ها نفر در سراسر جهان به کرونا و آنفلوآنزا مبتلا می‌شوند و احتمال نیاز به بستری در بیمارستان در افراد مبتلا به این دو بیماری به عوامل مختلفی از جمله سن، وضعیت سلامت فرد، نوع ویروس در گردش و میزان پوشش واکسیناسیون در جامعه بستگی دارد.

علائم کووید-19 چیست؟

بعضی از افراد مبتلا به کووید-۱۹ ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند، درحالی‌که برخی دیگر علائم خفیف یا شدیدی را تجربه می‌کنند. علائم آنفلوآنزای فصلی معمولاً به سرعت و حدود یک تا چهار روز  بعد از تماس با فرد بیمار ظاهر می‌شوند. در مقابل، علائم کووید-۱۹ معمولاً طی دو تا چهارده روز بعد از مواجهه با ویروس بروز پیدا می‌کند. همچنین، از دست دادن ناگهانی حس چشایی یا بویایی ممکن است در افراد مبتلا به کووید-۱۹ پیش بیاید، درحالی‌که این علامت در آنفلوآنزا نادر است. تنها راه تشخیص قطعی ابتلا به کووید-۱۹، انجام آزمایش تشخیصی در نزدیک‌ترین زمان ممکن است. در صورت داشتن علائم بیماری، بهتر است علائم خود را برای پزشک توضیح بدهیم و درباره شیوه انجام آزمایش تشخیصی راهنمایی بگیریم. با توجه به شباهت علائم کووید-۱۹ با آنفلوآنزا ، سرماخوردگی و آلرژی فصلی، آشنایی با علائم شایع و برخی ویژگی‌های این بیماری‌ها می‌تواند به شناخت بهتر تفاوت‌های آن‌ها کمک کند. در جدول زیر، این علائم و ویژگی‌ها با یکدیگر مقایسه شده‌اند.

بیشتر بدانیم: آنفلوانزا؛ علائم، درمان و پیشگیری

تشخیص کووید-۱۹

برای تشخیص کووید-۱۹، پزشک ممکن است انجام آزمایش‌های تشخیصی را توصیه کند. یکی از این روش‌ها، آزمایش مولکولی PCR است که با شناسایی ماده ژنتیکی ویروس SARS-CoV-2 به تشخیص عفونت کمک می‌کند. همچنین، سی‌تی‌اسکن (CT scan) قفسه سینه به ‌تنهایی برای تشخیص کووید-۱۹ توصیه نمی‌شود، اما ممکن است به پزشک در بررسی وضعیت ریه‌ها، ارزیابی شدت درگیری ریوی و تصمیم‌گیری درباره مراقبت و درمان بیمار کمک کند. انجام آزمایش تشخیصی در مراحل اولیه بیماری برای افراد دارای علائم کووید-۱۹، به ‌ویژه کسانی که بیشتر در معرض ابتلا به نوع شدید بیماری قرار دارند، توصیه می‌شود.

چه افرادی بیشتر در معرض ابتلا به نوع شدید کووید-۱۹ قرار دارند؟

بعضی افراد بیشتر در معرض ابتلا به نوع شدید کووید-۱۹ قرار دارند. از جمله عوامل موثر بر افزایش این خطر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• سن: سن یکی از مهم‌ترین عوامل خطر ابتلا به نوع شدید کووید-۱۹ به‌شمار می‌آید و با افزایش سن، به‌ویژه بعد از هفتادوپنج سالگی، این خطر به میزان قابل‌توجهی افزایش پیدا می‌کند.
• بیماری‌های زمینه‌ای : ابتلا به بیماری‌های زمینه‌ای می‌تواند خطر بروز نوع شدید کووید-۱۹ را افزایش بدهد. همچنین، با افزایش تعداد این بیماری‌ها، خطر ابتلا به نوع شدید کووید-۱۹ هم بیشتر می‌شود.

سویه جدید کرونا چیست و چه تفاوتی با سویه‌های قبلی دارد؟

ویروس SARS-CoV-2 که عامل بیماری کووید-۱۹ است، مثل سایر ویروس‌ها در طول زمان دچار تغییر ژنتیکی می‌شود. بیشتر تغییرها تاثیر قابل‌توجهی بر ویژگی‌های ویروس ندارند، اما ممکن است بعضی از آن‌ها بر میزان انتقال‌پذیری، شدت بیماری، اثربخشی واکسن‌ها و داروها و عملکرد روش‌های تشخیصی تاثیر بگذارند.

سازمان جهانی بهداشت (WHO) برای شناسایی و ارزیابی خطرهای احتمالی سویه‌های مختلف ویروس، آن‌ها را براساس ویژگی‌هایشان در گروه‌هایی مثل «سویه‌های موردتوجه»، «سویه‌های نگران‌کننده» و «سویه‌های مورد پایش» طبقه‌بندی می‌کند.

علائم کووید-۱۹ ممکن است با ظهور سویه‌های جدید ویروس تغییر کنند. با این ‌وجود، علائمی مثل تب، سرفه، گلودرد، سردرد، خستگی، دردهای عضلانی و آبریزش یا گرفتگی بینی همچنان ممکن است در افراد مبتلا مشاهده شوند. از زمان ظهور سویه اُمیکرون، کاهش یا از دست دادن حس بویایی و چشایی نسبت به گذشته کمتر گزارش شده است. همچنین، براساس نتایج یک مطالعه منتشرشده در سال ۲۰۲۶، علائمی مثل گلودرد و سایر نشانه‌های کووید-۱۹ در زمان شیوع سویه XFG، تفاوت قابل‌توجهی با دوره شیوع سویه قبلی نداشتند. بنابراین، فقط براساس علائم نمی‌توان تشخیص داد که فرد به کدام سویه ویروس کرونا مبتلا شده است.

بیشتر بدانیم: بیماری‌های تنفسی شایع را بشناسیم

درمان

علاوه بر موفقیت واکسن‌ها در پیشگیری از پیامدهای شدید کووید-۱۹، امروزه پزشکان در مقایسه با چند سال گذشته، گزینه‌های درمانی بیشتری برای بیماران مبتلا به این بیماری در اختیار دارند. درمان باید طی پنج تا هفت روز اول بعد از شروع علائم، با درنظر گرفتن نوع درمان، شروع شود. برای شروع درمان، لزوماً نیازی به مثبت بودن نتیجه آزمایش کووید-۱۹ نیست. بنابراین، اگر بیمار شده‌ایم و بیشتر در معرض ابتلا به نوع شدید بیماری قرار داریم، لازم است در نزدیک‌ترین زمان ممکن، به پزشک مراجعه کنیم.

افرادی که بیشتر در معرض ابتلا به نوع شدید کووید-۱۹ قرار دارند، عبارتند از:

• سالمندان: به‌ویژه افراد هفتاد و پنج ساله و بالاتر؛ خطر ابتلا به نوع شدید بیماری با افزایش سن بیشتر می‌شود.
• افرادی که واکسن کووید-۱۹ دریافت نکرده‌اند یا واکسیناسیون آن‌ها مطابق توصیه‌های به‌‌روز تکمیل نشده است.
• افراد مبتلا به بعضی بیماری‌های زمینه‌ای: مثل بیماری‌های مزمن ریوی، بیماری‌های قلبی یا افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند.

درمان کووید-۱۹

بسیاری از افراد مبتلا به کووید-۱۹ با استراحت، مصرف مایعات کافی و مراقبت‌های حمایتی برای کنترل علائم بهبود پیدا می‌کنند. بعضی از داروهای بدون نسخه هم می‌توانند به کاهش علائم کمک کنند، از جمله:

• داروهای تب‌بر
• داروهای مسکن، مثل NSAIDs
• شربت‌ها یا سایر داروهای ضدسرفه

در افرادی که بیشتر در معرض ابتلا به نوع شدید کووید-۱۹ قرار دارند، پزشک ممکن است برای جلوگیری از پیشرفت بیماری، داروهای ضدویروس تجویز کند. مصرف این داروها باید در روزهای ابتدایی شروع علائم، طبق نظر پزشک شروع شود. درصورت ابتلا به نوع شدید بیماری، ممکن است بستری شدن در بیمارستان ضروری باشد. در این شرایط، پزشک با توجه به وضعیت بیمار ممکن است از درمان‌هایی مثل اکسیژن‌درمانی، داروهای ضدویروس یا کورتیکواستروئیدها برای کنترل بیماری استفاده کند.

چگونه می‌توان خطر ابتلا به کووید-۱۹، سرماخوردگی و آنفلوآنزا را کاهش داد؟

با رعایت برخی اقدام‌های پیشگیرانه می‌توان خطر ابتلا به کووید-۱۹، آنفلوآنزا و سرماخوردگی را کم کرد. این اقدام‌ها عبارتند از:

• واکسیناسیون: دریافت سالانه واکسن آنفلوآنزا و واکسیناسیون کووید-۱۹ مطابق توصیه‌های به‌روز پزشکی می‌تواند به کاهش خطر ابتلا به نوع شدید این دو بیماری و عوارض ناشی از آن‌ها کمک کند.
• شست‌وشوی مرتب دست‌ها و رعایت بهداشت فردی: لازم است دست‌های خود را به‌طور مرتب و کامل، به مدت حداقل بیست ثانیه با آب و صابون بشوییم. درصورت دسترسی نداشتن به آب و صابون، می‌توانیم از محلول ضدعفونی‌کننده دست حاوی حداقل 60٪ الکل استفاده کنیم. در زمان سرفه یا عطسه، باید دهان و بینی خود را با قسمت داخلی آرنج یا دستمال کاغذی بپوشانیم و دستمال استفاده‌شده را دور بیندازیم و بلافاصله دست‌های خود را بشوییم. همچنین، لازم است تا حد امکان از لمس چشم‌ها، بینی و دهان با دست‌های آلوده بپرهیزیم.
• تمیز کردن مرتب سطوح پرتماس: لازم است سطوحی را که به‌طور مکرر لمس می‌شوند، مرتب تمیز و درصورت نیاز ضدعفونی کنیم. این اقدام می‌تواند به کاهش خطر انتقال عفونت از راه تماس با سطوح آلوده و سپس لمس صورت کمک کند. دستگیره درها، کلیدهای برق، وسایل الکترونیکی و سطوح پیشخوان از جمله سطوح پُرتماس محسوب می‌شوند.
• رعایت احتیاط در فضاهای عمومی سرپوشیده: تا حد امکان از حضور در مکان‌های شلوغ با تهویه نامناسب بپرهیزیم و فاصله خود را با افراد دارای علائم بیماری‌های تنفسی حفظ کنیم. بهبود تهویه محیط، از جمله باز کردن پنجره‌ها در صورت امکان، می‌تواند به کاهش خطر انتقال ویروس‌های تنفسی کمک کند.
• استفاده از ماسک: مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های (CDC)استفاده از ماسک را به‌عنوان یکی از اقدام‌های تکمیلی برای کاهش خطر انتقال ویروس‌های تنفسی معرفی می‌کند. استفاده از ماسک به‌ویژه در زمان افزایش شیوع بیماری‌های تنفسی، حضور در مکان‌های شلوغ و برای افراد در معرض خطر بیماری شدید، اهمیت زیادی دارد. همچنین، به افرادی که به بیماری‌های تنفسی مثل کووید-۱۹ یا آنفلوآنزا مبتلا شده‌اند یا احتمال می‌دهند مبتلا شده باشند، توصیه می‌شود موقع حضور در کنار دیگران، از ماسک مناسب استفاده کنند.
• محدود کردن تماس با دیگران در زمان بیماری: از تماس نزدیک با افراد بیمار یا کسانی که علائم بیماری‌های تنفسی دارند، خودداری کنیم. درصورت داشتن علائم کووید-۱۹، انجام آزمایش تشخیصی توصیه می‌شود. همچنین، اگر بدون داشتن علائم در معرض ویروس قرار گرفته‌ایم، انجام آزمایش حداقل پنج روز کامل بعد از مواجهه توصیه می‌شود. درصورت ابتلا، لازم است تا زمانی که علائم ما دست‌کم به‌مدت بیست‌وچهار ساعت رو به بهبود باشند و در این مدت بدون مصرف داروی تب‌بر، تب نداشته‌ایم، در خانه بمانیم و از دیگران فاصله بگیریم. بعد از بازگشت به فعالیت‌های معمول هم بهتر است تا پنج روز اقدام‌های احتیاطی بیشتری مثل استفاده از ماسک، رعایت فاصله با دیگران و بهبود تهویه محیط را انجام بدهیم. همچنین، در زمان بیماری، تا حد امکان از وسایل حمل‌ونقل عمومی استفاده نکنیم و از استفاده مشترک از ظروف غذاخوری، لیوان، حوله و سایر وسایل شخصی بپرهیزیم.

به‌طور کلی، کووید-۱۹ یک بیماری ویروسی است که می‌تواند از فردی به فرد دیگر منتقل شود و با علائم خفیف تا شدید همراه باشد. به این دلیل که بسیاری از علائم این بیماری با سرماخوردگی و آنفلوآنزا شباهت دارند، تشخیص آن فقط براساس علائم امکان‌پذیر نیست و ممکن است انجام آزمایش تشخیصی ضروری باشد. همچنین، با وجود تغییر سویه‌های ویروس در طول زمان، رعایت اقدام‌های پیشگیرانه، واکسیناسیون مطابق توصیه‌های پزشکی و تشخیص و درمان به‌موقع، به‌ویژه در افراد در معرض خطر بیماری شدید، همچنان اهمیت زیادی دارد.

IR-1028-ABD-6187-AS

منابع:

1. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/coronavirus/
2. https://www.cdc.gov/covid/about/
3. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/coronavirus/
4. https://www.hoag.org/articles/cold-flu-covid-or-allergies-a-symptom-guide